VI. PROWADZENIE RUCHU SIECI DYSTRYBUCYJNEJ ENERGA-OPERATOR S.A. VI.1. OBOWIĄZKI ENERGA-OPERATOR S.A. VI.1.1. W zakresie prowadzenia ruchu Energa-Operator S.A. na obszarze kierowanej sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A. w szczególności: a) planuje pracę sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A., w tym opracowuje: układy normalne pracy sieci, plany wyłączeń oraz planuje i kieruje operacjami łączeniowymi, b) nadzoruje i kieruje pracą jednostek wytwórczych przyłączonych do sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A., innych niż JWCD oraz JWCK, a także magazynów energii elektrycznej, w tym planuje techniczne możliwości pokrycia zapotrzebowania w ramach sporządzania koordynacyjnych planów produkcji energii elektrycznej, c) monitoruje pracę sieci dystrybucyjnej oraz zapobiega wystąpieniu zagrożeniom dostaw energii elektrycznej, d) prowadzi działania sterownicze i regulacyjne obejmujące: - zmianę wytwarzania mocy czynnej lub biernej przez moduły wytwarzania energii oraz magazyny energii elektrycznej, - załączanie dławików i kondensatorów, - załączanie elementów sieci (linii, transformatorów), - zmianę zaczepów transformatorów, - zmianę trybów regulacji i wartości zadanych układów regulacji i automatyk, e) opracowuje bilanse mocy i energii elektrycznej uwzględniając zawarte umowy sprzedaży energii elektrycznej, umowy o świadczenie usług dystrybucji lub przesyłania oraz umowy kompleksowe, f) zapewnia utrzymanie odpowiedniego poziomu i struktury rezerw mocy i regulacyjnych usług systemowych, w celu dotrzymania standardowych parametrów jakościowych energii elektrycznej, w zakresie wynikającym z umowy zawartej z operatorem systemu przesyłowego, g) wprowadza ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej w trybie awaryjnym, h) likwiduje występujące w sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A. stany zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, samodzielnie oraz we współpracy z OSP oraz innymi OSD, i) zbiera i przekazuje do operatora systemu przesyłowego dane oraz informacje niezbędne dla prowadzenia ruchu sieciowego i bezpieczeństwa pracy KSE zgodnie z IRiESP, j) wprowadza ograniczenia pracy lub odłącza od sieci mikroinstalacje o mocy zainstalowanej większej niż 10 kW przyłączoną do sieci Energa-Operator S.A., w przypadku, gdy wytwarzanie energii elektrycznej w tej mikroinstalacji stanowi zagrożenie bezpieczeństwa pracy tej sieci; uwzględniając stopień zagrożenia bezpieczeństwa pracy poszczególnych obszarów sieci, po ustaniu stanu zagrożenia bezpieczeństwa pracy sieci Energa-Operator S.A. jest obowiązana niezwłocznie przywrócić stan poprzedni. VI.1.2. Planowanie pracy sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A. odbywa się w okresach dobowych, tygodniowych, miesięcznych, rocznych. VI.1.3. Działania Energa-Operator S.A. w zakresie bilansowania i regulacji w obszarze sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A., jako części składowej KSE są ustalane w drodze umowy z operatorem systemu przesyłowego oraz zawarte w części IRiESD-Bilansowanie. VI.1.4. Operator systemu przesyłowego koordynuje prowadzenie ruchu sieciowego w koordynowanej sieci 110 kV oraz dysponuje mocą przyłączonych do niej jednostek wytwórczych o mocy osiągalnej równej 50 MW lub wyższej. VI.1.5. Energa-Operator S.A. na obszarze sieci dystrybucyjnej za której ruch odpowiada, koordynuje nastawienia zabezpieczeń i automatyk sieciowych oraz uziemienia punktów neutralnych transformatorów, przy czym dla zapewnienia bezpiecznej pracy sieci przesyłowej i dystrybucyjnej dokonuje niezbędnych uzgodnień z operatorem systemu przesyłowego. Dane niezbędne do określenia nastaw automatyk w koordynowanej sieci 110 kV, Energa-Operator S.A. otrzymuje od operatora systemu przesyłowego. VI.2. STRUKTURA I PODZIAŁ KOMPETENCJI SŁUŻB DYSPOZYTORSKICH OPERATORA SYSTEMU DYSTRYBUCYJNEGO VI.2.1. Dla realizacji zadań wymienionych w pkt. VI.1., Energa-Operator S.A. organizuje służby dyspozytorskie i ustala zakres oraz tryb współdziałania tych służb. VI.2.2. Struktura zależności służb dyspozytorskich organizowanych przez Energa-Operator S.A. i inne podmioty przyłączone do sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A. ma charakter hierarchiczny, służby dyspozytorskie niższego szczebla są podporządkowane ruchowo służbom dyspozytorskim wyższego szczebla. VI.2.3. Organem koordynującym prace służb dyspozytorskich, o których mowa w pkt. VI.2.2. są właściwi operatorzy systemów dystrybucyjnych. VI.2.4. Służby dyspozytorskie Energa-Operator S.A. działają za pośrednictwem własnego personelu dyżurnego i/lub personelu dyżurnego innych podmiotów, na podstawie umów oraz instrukcji, o których mowa w pkt. VI.2.10. VI.2.5. Energa-Operator S.A. przy pomocy służb dyspozytorskich, na obszarze sieci dystrybucyjnej za której ruch odpowiada, operatywnie kieruje: a) układami pracy sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A., b) pracą jednostek wytwórczych przyłączonych do sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A., innych niż JWCD oraz magazynów energii elektrycznej, c) urządzeniami sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A., d) liniami wymiany z siecią dystrybucyjną, za której ruch odpowiadają inni OSDp, na podstawie zawartych umów, e) czynnościami łączeniowymi wg podziału kompetencji. VI.2.6. Służby dyspozytorskie o których mowa w pkt. VI.2.5., sprawują operatywne kierownictwo nad urządzeniami systemu dystrybucyjnego, polegające w szczególności na: a) monitorowaniu pracy urządzeń, b) dokonywaniu operacji ruchowych, bądź wydawaniu poleceń dokonywania operacji ruchowych – z tym że w koordynowanej sieci 110 kV po uzgodnieniu z operatorem systemu przesyłowego, a dla elementów sieci innych podmiotów na podstawie zawartych umów, c) rejestrowaniu stanów pracy urządzeń, d) prowadzeniu analiz z pracy urządzeń systemu dystrybucyjnego. VI.2.7. Służby dyspozytorskie Energa-Operator S.A. na obszarze sieci dystrybucyjnej, za której ruch odpowiada, sprawują operatywny nadzór nad: a) układami pracy sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A. operatywnie kierowanymi przez podległe mu służby dyspozytorskie, b) urządzeniami sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A. operatywnie kierowanymi przez podległe mu służby dyspozytorskie, c) czynnościami łączeniowymi i regulacyjnymi wykonywanymi przez podległe mu służby dyspozytorskie lub personel dyżurny wg podziału kompetencji, d) źródłami energii elektrycznej czynnej i biernej operatywnie kierowanymi przez podległe mu służby dyspozytorskie. VI.2.8. Służby dyspozytorskie, o których mowa w pkt. VI.2.7. sprawują operatywny nadzór nad określonymi urządzeniami systemu dystrybucyjnego Energa-Operator S.A., polegający w szczególności na: a) bieżącym uzyskiwaniu informacji o stanie pracy urządzeń, b) przejmowaniu w uzasadnionych przypadkach operatywnego kierownictwa nad urządzeniami, c) wydawaniu zgody na wykonanie czynności ruchowych. VI.2.9. Wszystkie rozmowy telefoniczne prowadzone przez służby dyspozytorskie Energa-Operator S.A. w ramach wykonywania funkcji określonych w pkt. VI.2.5. do VI.2.8. są rejestrowane na nośniku magnetycznym lub cyfrowym. Energa-Operator S.A. ustala okres ich przechowywania. VI.2.10. Zasady współpracy własnych służb dyspozytorskich ze służbami dyspozytorskimi innych operatorów systemów dystrybucyjnych zawarte są w umowach i/lub w instrukcjach współpracy. VI.2.11. Podmioty przyłączone do sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A. o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV zaliczone do I, II, III i VI grupy przyłączeniowej oraz wytwórcy niezależnie od poziomu napięcia sieci, a także w uzasadnionych przypadkach inne podmioty wskazane przez Energa-Operator S.A. opracowują instrukcje współpracy, które powinny uwzględniać wymagania określone w niniejszej IRiESD. VI.2.12. Przedmiotem instrukcji współpracy, o których mowa w pkt. VI.2.10. oraz VI.2.11. jest w zależności od potrzeb: a) podział kompetencji i odpowiedzialności w zakresie czynności łączeniowych i regulacyjnych, b) organizacja przerw i ograniczeń w dostawach energii elektrycznej, c) określenie zasad i warunków związanych z wzajemnym wykorzystaniem elementów sieci dystrybucyjnej, d) szczegółowe ustalenia sposobów realizacji poszczególnych zadań wymienionych w pkt. VI.1., e) określenie zasad wzajemnego wykorzystywania służb dyspozytorskich, f) koordynacja pracy elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej i sieciowej, g) wykazy osób upoważnionych do prowadzenia uzgodnień, h) zakres i tryb obiegu informacji, i) określenie zasad i odpowiedzialności związanej z usuwaniem zakłóceń i awarii oraz koordynacja prac eksploatacyjnych. VI.2.13 Użytkownicy systemu zobowiązani są do wykonywania łączeń ruchowych oraz prowadzenia rozmów ruchowych ze służbami dyspozytorskimi Energa-Operator S.A., zgodnie z instrukcjami współpracy oraz niniejszą IRiESD. VI.3. PLANOWANIE PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ VI.3.1. Energa-Operator S.A. sporządza koordynacyjne plany pracy jednostek wytwórczych i magazynów energii elektrycznej, zgodnie z postanowieniami TCM. VI.3.2. Energa-Operator S.A. w uzgodnieniu z OSP sporządza średnioterminowe oraz dobowe plany pracy jednostek wytwórczych i magazynów energii elektrycznej przyłączonych do sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A., zgodnie z postanowieniami TCM. VI.3.3. Użytkownicy systemu przyłączeni do sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A. uczestniczący w rynku bilansującym podlegają procesowi planowania technicznych możliwości pokrycia zapotrzebowania na moc i energię elektryczną, w tym sporządzania dobowych planów pracy jednostek wytwórczych i magazynów energii elektrycznej, realizowanemu przez operatora systemu przesyłowego. Użytkowników systemu obowiązują w tym zakresie zapisy Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesyłowej. VI.3.4. Analizy sieciowo-systemowe dla koordynowanej sieci 110 kV są realizowane, zgodnie z IRiESP, przez operatora systemu przesyłowego. VI.3.5. Jednym z elementów analiz, o których mowa w pkt. VI.3.4. jest określenie jednostek wytwórczych i magazynów energii elektrycznej o generacji wymuszonej. Jednostki wytwórcze i magazyny energii elektrycznej o generacji wymuszonej przyłączone do koordynowanej sieci 110 kV obowiązują w tym zakresie zapisy IRiESP. VI.3.6. Energa-Operator S.A. ustala sposób udostępniania planów, o których mowa w pkt. VI.3.1. i VI.3.2. Natomiast dane do tworzenia planów, w zakresie oraz terminach określonych w IRiESP, są przekazywane do operatora systemu przesyłowego. VI.3.7. Przekazanie planów przez posiadaczy jednostek wytwórczych i magazynów energii elektrycznej do Energa-Operator S.A. powinno być realizowane w następujących terminach: a) plany średnioterminowe - dane do planów średnioterminowych, obejmujących 5 - letni horyzont planowania powinny zostać przekazane co najmniej raz w miesiącu do 15 dnia kalendarzowego każdego miesiąca, na okres kolejnych 60 miesięcy, przy czym dane dotyczące pierwszych 59 miesięcy są aktualizacją danych wcześniej przekazanych, b) plany dobowe - dane do planów dobowych, obejmujących 9 kolejnych dni kalendarzowych powinny być przekazane przynajmniej raz dziennie do godziny 09.00 na okres kolejnych 9 dni kalendarzowych, przy czym dane dotyczące pierwszych 8 dni kalendarzowych są aktualizacją danych wcześniej przekazanych. VI.3.8. Dane planistyczne, o których mowa w TCM oraz w pkt VI.3.7., są przekazywane do Energa- Operator S.A. w trybie ciągłym, co oznacza, że powinny być aktualizowane po każdej ich zmianie. VI.3.9. Energa-Operator S.A., na podstawie wykonanych analiz technicznych, określa ograniczenia sieciowe oraz ich zakres dla pracy jednostek wytwórczych i magazynów energii elektrycznej przyłączonych do sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A., za wyjątkiem jednostek wytwórczych i magazynów energii elektrycznej przyłączonych do koordynowanej sieci 110 kV. VI.4. PROGNOZOWANIE ZAPOTRZEBOWANIA NA MOC I ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ VI.4.1. Energa-Operator S.A. sporządza prognozy zapotrzebowania na moc i energię elektryczną w sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A. VI.4.2. Energa-Operator S.A. planuje wymianę mocy i energii elektrycznej do innych operatorów realizowaną poprzez sieć dystrybucyjną Energa-Operator S.A. w podziale na wymianę realizowaną siecią 110 kV oraz sieciami SN i nN łącznie. VI.4.3. Prognozy zapotrzebowania na moc i energię elektryczną oraz plany wymiany o których mowa w pkt. VI.4.1. i VI.4.2., w zakresie oraz terminach określonych w IRiESP, są przekazywane do operatora systemu przesyłowego. VI.4.4. Prognozy zapotrzebowania na moc i energię elektryczną sporządzone przez Energa- Operator S.A. uwzględniają prognozy przygotowane przez podmioty uczestniczące w rynku lokalnym. VI.5. UKŁADY NORMALNE PRACY SIECI DYSTRYBUCYJNEJ VI.5.1. Ruch elektroenergetycznej sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A. o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV jest prowadzony na podstawie układu normalnego pracy sieci. Dla poszczególnych części elektroenergetycznej sieci dystrybucyjnej mogą być opracowane odrębne układy normalne pracy. VI.5.2. Energa-Operator S.A. określa przypadki, dla których występuje konieczność opracowania układów normalnych pracy sieci o napięciu znamionowym niższym niż 1 kV. VI.5.3. Układ normalny pracy sieci elektroenergetycznej, w zależności od potrzeb obejmuje: a) układy połączeń sieci dla ruchu w warunkach normalnych i w wybranych stanach szczególnych, b) wymagane poziomy napięcia, c) wartości mocy zwarciowych, d) rozpływy mocy czynnej i biernej w charakterystycznych stanach pracy sieci, e) dopuszczalne obciążenia, f) wykaz i warunki uruchomienia urządzeń rezerwowych i źródeł mocy biernej, g) nastawienia zabezpieczeń oraz automatyki łączeniowej i regulacyjnej, h) nastawienia zaczepów dławików gaszących, i) ograniczenia poboru mocy elektrycznej, j) miejsca uziemienia punktów gwiazdowych transformatorów, k) harmonogram pracy transformatorów, l) wykaz jednostek wytwórczych i magazynów energii elektrycznej. VI.5.4. Układ normalny pracy elektroenergetycznej sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A. o napięciu poniżej 110 kV jest aktualizowany nie rzadziej niż co 5 lat. VI.5.5. Układy normalne pracy sieci 110 kV są opracowywane przez Energa-Operator S.A. do dnia: a) 30 października każdego roku – na okres jesienno-zimowy, b) 30 kwietnia każdego roku – na okres wiosenno-letni. VI.6. PLANY WYŁĄCZEŃ ELEMENTÓW SIECI DYSTRYBUCYJNEJ VI.6.1. Energa-Operator S.A. opracowuje roczny, miesięczny, tygodniowy i dobowy plan wyłączeń elementów sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A. VI.6.2. Energa-Operator S.A. opracowuje i zgłasza do uzgodnienia operatorowi systemu przesyłowego w zakresie koordynowanej sieci 110 kV, następujące plany wyłączeń elementów sieci dystrybucyjnej: a) plan roczny do dnia 1 października roku poprzedzającego, b) plan miesięczny do 10 dnia miesiąca poprzedzającego na kolejny miesiąc kalendarzowy, c) plan tygodniowy do wtorku tygodnia poprzedzającego na 1 tydzień liczony od soboty, d) plan dobowy do godz. 11:00 dnia poprzedzającego na 1 dobę lub kilka kolejnych dni wolnych od pracy. VI.6.3. Użytkownicy systemu zgłaszają Energa-Operator S.A. propozycję wyłączenia elementu sieci dystrybucyjnej co najmniej na 14 dni kalendarzowych przed planowaną datą wyłączenia, z zastrzeżeniem pkt. VI.6.4. VI.6.4. Użytkownicy systemu opracowują i zgłaszają do uzgodnienia Energa-Operator S.A. w zakresie elementów koordynowanej sieci 110 kV, propozycje wyłączeń elementów sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A.: a) do planu rocznego – w terminie do 15 sierpnia roku poprzedzającego, b) do planu miesięcznego – w terminie do 5 dnia miesiąca poprzedzającego na kolejny miesiąc kalendarzowy, c) do planu tygodniowego – w terminie do wtorku do godziny 10:00 tygodnia poprzedzającego na 1 tydzień liczony od soboty, d) do planu dobowego – do godz. 9:00 dnia poprzedzającego na 1 dobę lub kilka kolejnych dni wolnych od pracy. VI.6.5. Użytkownicy systemu zgłaszający do Energa-Operator S.A. propozycję wyłączenia elementu sieci dystrybucyjnej określają: a) nazwę elementu, b) proponowany termin wyłączenia, c) operatywną gotowość – rozumianą jako czas potrzebny użytkownikowi systemu na przygotowanie urządzeń do podania napięcia po wydaniu polecenia ruchowego na przerwanie/zakończenie prowadzonych prac, d) typ wyłączenia (np.: trwałe, codzienne), e) opis wykonywanych prac, f) w zależności od potrzeb harmonogram prac i program łączeniowy. VI.6.6. Użytkownicy systemu zgłaszający do Energa-Operator S.A. wyłączenie elementu sieci dystrybucyjnej o czasie trwania powyżej 1 tygodnia, przedstawiają celem uzgodnienia harmonogramu wykonywanych prac. Energa-Operator S.A. ma prawo zażądać od użytkownika systemu zgłaszającego wyłączenie szczegółowego harmonogramu prac również w przypadku wyłączeń krótszych. Harmonogramy te dostarczane są do Energa-Operator S.A. w terminie co najmniej 20 dni kalendarzowych dla elementów sieci koordynowanej 110 kV oraz 10 dni kalendarzowych dla pozostałych elementów sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A. przed planowanym wyłączeniem. OSP, Energa-Operator S.A. i użytkownicy systemu współpracują ze sobą w celu dotrzymywania terminów planowanych wyłączeń elementów sieci oraz minimalizacji czasu trwania wyłączeń. VI.6.7. Energa-Operator S.A. podejmuje decyzję zatwierdzającą lub odrzucającą propozycję wyłączenia elementu sieci dystrybucyjnej Energa-Operator S.A. w terminie do 5 dni kalendarzowych od daty dostarczenia propozycji wyłączenia, z zastrzeżeniem pkt. VI.6.8. VI.6.8. Energa-Operator S.A. podejmuje decyzję zatwierdzającą lub odrzucającą propozycję wyłączenia elementów koordynowanej sieci 110 kV w terminie: a) do dnia 15 grudnia roku poprzedzającego – w ramach planu rocznego, b) do 28 dnia miesiąca poprzedzającego – w ramach planu miesięcznego, c) do piątku do godziny 12:00 tygodnia poprzedzającego – w ramach planu tygodniowego, d) do godz. 15:00 dnia poprzedzającego – w ramach planu dobowego. VI.6.9. Energa-Operator S.A. jest odpowiedzialny za dokonanie uzgodnień z OSP zgłoszonych przez użytkowników systemu propozycji wyłączeń w koordynowanej sieci 110 kV. VI.6.10. Przyjmuje się ogólną zasadę, że terminy wyłączeń zatwierdzone w planach o dłuższym horyzoncie czasowym mają priorytet w stosunku do propozycji wyłączeń zgłaszanych do planów o krótszym horyzoncie czasowym. VI.6.11. Wszystkie rozmowy telefoniczne prowadzone przez służby dyspozytorskie Energa-Operator S.A., w ramach wykonywania funkcji planowania wyłączeń elementów systemu dystrybucyjnego Energa-Operator S.A., powinny być rejestrowane na nośniku magnetycznym lub cyfrowym. OSD ustala okres ich przechowywania. VI.7. PROGRAMY ŁĄCZENIOWE VI.7.1. Programy łączeniowe opracowuje się w przypadku konieczności prowadzenia złożonych operacji łączeniowych w związku z wykonywanymi pracami sieciowymi. VI.7.2. Za opracowanie programu łączeniowego odpowiedzialny jest właściciel danego elementu sieci. VI.7.3. Programy łączeniowe zawierają co najmniej: a) charakterystykę załączanego elementu sieci, b) opis stanu łączników przed realizacją programu, c) szczegółowy opis operacji łączeniowych z zachowaniem kolejności wykonywanych czynności, d) opisy stanów pracy i nastawień zabezpieczeń i automatyk w poszczególnych fazach programu, e) schematy ułatwiające ocenę stanu pracy sieci w poszczególnych fazach programu, f) czas rozpoczęcia i czas przewidywanego zakończenia realizacji programu, g) osoby odpowiedzialne za realizację programu łączeniowego. VI.7.4. Propozycje programów łączeniowych dostarczane są do zatwierdzenia Energa-Operator S.A. w terminie co najmniej 20 dni kalendarzowych – dla elementów sieci koordynowanej 110 kV oraz 10 dni kalendarzowych – dla pozostałych elementów sieci dystrybucyjnej Energa- Operator S.A., przed planowanym terminem realizacji programów łączeniowych. VI.7.5. Energa-Operator S.A. może przedstawić uwagi do przekazanych propozycji programów łączeniowych nie później niż 2 dni kalendarzowe przed planowanym terminem realizacji programów łączeniowych. VI.7.6. Energa-Operator S.A. zatwierdza programy łączeniowe nie później niż do godz. 15.00 dnia poprzedzającego rozpoczęcie programu. W przypadku przekazania przez Energa-Operator S.A. uwag do propozycji programu, zgodnie z pkt. VI.7.5., warunkiem zatwierdzenia programu jest uwzględnienie w nim wszystkich zgłoszonych przez Energa-Operator S.A. uwag. VI.7.7. W przypadku, gdy programy łączeniowe dotyczą elementów koordynowanej sieci 110 kV lub jednostek wytwórczych i magazynów energii elektrycznej przyłączonych do sieci dystrybucyjnej koordynowanych przez OSP, zgodnie z IRiESP, Energa-Operator S.A. uzgadnia programy łączeniowe z OSP.