### 2. Wykaz Skrótów I Oznaczeń Oraz Definicje Stosowanych Pojęć 2.1. Wykaz skrótów i oznaczeń 1. Użyte w niniejszym dokumencie skróty i oznaczenia: (1) odnoszą się wyłącznie do zagadnień regulowanych niniejszym dokumentem, tj. zagadnień określonych w Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesyłowej obejmującej: (a) IRiESP - Wprowadzenie, (b) IRiESP - Warunki korzystania, prowadzenia ruchu, eksploatacji i planowania rozwoju sieci, oraz (c) IRiESP - Bilansowanie systemu i zarządzanie ograniczeniami systemowymi; (2) jeżeli nie zostały w nim zdefiniowane, a dotyczą zagadnień regulowanych postanowieniami TCM - warunki dotyczące bilansowania, posiadają znaczenie w rozumieniu tego TCM. ARNE – automatyczna regulacja napięcia i mocy biernej BG – instalacja odnawialnego źródła energii służąca do wytwarzania: biogazu, energii elektrycznej z biogazu, ciepła z biogazu lub biometanu z biogazu, wyposażona w magazyn biogazu, dla których wydano warunki przyłączenia, zgodnie z art. 7 ust. 8d2a ustawy Prawo energetyczne BPKD CR – bieżący plan koordynacyjny dobowy czasu rzeczywistego BPKD DB – bieżący plan koordynacyjny dobowy dnia bieżącego CACM GL – rozporządzenie 2015/1222 CN – centrum nadzoru EAZ – elektroenergetyczna automatyka zabezpieczeniowa EB GL – rozporządzenie 2017/2195 EIC – unikalny kod identyfikujący podmioty i obiekty na rynku energii (ang. energy identification coding scheme) ENTSO - E – Europejska sieć operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej (ang. European network of transmission system operators for electricity) FCR – rezerwy utrzymania częstotliwości (ang. frequency containment reserves) FRR – rezerwy odbudowy częstotliwości (ang. frequency restoration reserves) FW – farma wiatrowa HVDC – sieć wysokiego napięcia prądu stałego (ang. high-voltage direct current) IRiESP - – IRiESP - Bilansowanie systemu i zarządzanie ograniczeniami systemowymi Bilansowanie INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 17 z 255 28 lipca 2025 r. IRiESP - – IRiESP - Warunki korzystania, prowadzenia ruchu, eksploatacji i planowania Korzystanie rozwoju sieci IO / JO – instalacja odbiorcza / jednostka odbiorcza JWCD – jednostka wytwórcza centralnie dysponowana JWCK – jednostka wytwórcza centralnie koordynowana KDM – krajowa dyspozycja mocy KSE – krajowy system elektroenergetyczny LFC – system automatycznej regulacji częstotliwości i mocy (ang. load frequency control) MEE – magazyn energii elektrycznej MWE – moduł wytwarzania energii NC DC – rozporządzenie 2016/1388 NC ER – rozporządzenie 2017/2196 NC HVDC – rozporządzenie 2016/1447 NC RfG – rozporządzenie 2016/631 nJWCD – jednostka wytwórcza niebędąca JWCD nN – niskie napięcie NN – najwyższe napięcie ODM – obszarowa dyspozycja mocy OIRE – operator informacji rynku energii OSD – operator systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego OSDn – operator systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, którego sieć dystrybucyjna nie posiada bezpośrednich połączeń z siecią przesyłową OSDp – operator systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, którego sieć dystrybucyjna posiada bezpośrednie połączenie z siecią przesyłową OSP – operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego PKD – plan koordynacyjny dobowy PPM – moduł parku energii (ang. power park module) Pn – moc znamionowa PV – farma fotowoltaiczna (ang. photovoltaics) RCN – regionalne centrum nadzoru SAFA RGCE – umowa zawarta przez operatorów systemów przesyłowych działających w Regional Group Continental Europe w ramach ENTSO-E (ang. synchronous area framework agreement regional group continental) INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 18 z 255 28 lipca 2025 r. SCADA – system wspomagania dyspozytorskiego (ang. supervisory control and data aquisition) SCO – samoczynne częstotliwościowe odłączanie SGU – znaczący użytkownik sieci (ang. significant grid user) SN – średnie napięcie SOWE – system operatywnej współpracy z dostawcami usług bilansujących SPR – system pomiarowo - rozliczeniowy SPZ – samoczynne ponowne załączanie Un – napięcie znamionowe URE – Urząd Regulacji Energetyki TCM – metody, warunki, wymogi lub zasady, przyjęte na podstawie rozporządzenia 2019/943 albo kodeksów sieci (ang. terms, conditions and methodologies) WIRE – system wymiany informacji o rynku energii WN – wysokie napięcie ZKO OSP – zamiejscowa komórka organizacyjna OSP działająca na obszarze odpowiednio centralnej, północnej, południowej, zachodniej i wschodniej Polski ZWE – zakład wytwarzania energii 2.2. Wykaz aktów prawnych rozporządzenie 2015/1222 – rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1222 z dnia 24 lipca 2015 r. ustanawiające wytyczne dotyczące alokacji zdolności przesyłowych i (dalej również w skrócie zarządzania ograniczeniami przesyłowymi (Dz. U. UE L 197 „CACM GL”) z 25.07.2015, str. 24, z późn. zm.) rozporządzenie 2016/631 – rozporządzenie Komisji (UE) 2016/631 z dnia 14 kwietnia 2016 r. ustanawiające kodeks sieci dotyczący wymogów w zakresie (dalej również w skrócie przyłączenia jednostek wytwórczych do sieci (Dz. U. UE L 112 „NC RfG”) z 27.04.2016, str. 1, z późn. zm.) rozporządzenie 2016/1388 – rozporządzenie Komisji (UE) 2016/1388 z dnia 17 sierpnia 2016 r. ustanawiające kodeks sieci dotyczący przyłączenia odbioru (Dz. U. UE (dalej również w skrócie L 223 z 18.08.2016, str. 10) „NC DC”) rozporządzenie 2016/1447 – rozporządzenie Komisji (UE) 2016/1447 z dnia 26 sierpnia 2016 r. ustanawiające kodeks sieci określający wymogi dotyczące (dalej również w skrócie przyłączenia do sieci systemów wysokiego napięcia prądu stałego oraz „NC HVDC”) modułów parku energii z podłączeniem prądu stałego (Dz. U. UE L 241 z 08.09.2016, str. 1) rozporządzenie 2017/1485 – rozporządzenie Komisji (UE) 2017/1485 z dnia 2 sierpnia 2017 r. ustanawiające wytyczne dotyczące pracy systemu przesyłowego (dalej również w skrócie energii elektrycznej (Dz. U. UE L 220 z 25.08.2017, str. 1, z późn. zm.) „SO GL”) INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 19 z 255 28 lipca 2025 r. rozporządzenie 2017/2195 – rozporządzenie Komisji (UE) 2017/2195 z dnia 23 listopada 2017 r. ustanawiające wytyczne dotyczące bilansowania (Dz. U. UE L 312 (dalej również w skrócie z 28.11.2017, str. 6, z późn. zm.) „EB GL”) rozporządzenie 2017/2196 – rozporządzenie Komisji (UE) 2017/2196 z dnia 24 listopada 2017 r. ustanawiające kodeks sieci dotyczący stanu zagrożenia i stanu (dalej również w skrócie odbudowy systemów elektroenergetycznych (Dz. U. UE L 312 „NC ER”) z 28.11.2017, str. 54, z późn. zm.) rozporządzenie 2019/943 – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej (Dz. U. UE L 158 z 14.06.2019, str. 54, z późn. zm.) ustawa Prawo energetyczne – ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, z późn. zm.) rozporządzenie systemowe – rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 22 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz. U. z 2023 r. poz. 819, z późn. zm.) rozporządzenie systemowe – rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie Ministra Gospodarki z dnia szczegółowych warunków funkcjonowania systemu 4 maja 2007 r. elektroenergetycznego (Dz. U. z 2007 r. Nr 93, poz. 623, z późn. zm.) rozporządzenie w sprawie – rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 21 października rejestru MEE 2021 r. w sprawie rejestru magazynów energii elektrycznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2010) rozporządzenie w sprawie – rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 22 marca 2022 r. systemu pomiarowego w sprawie systemu pomiarowego (Dz. U. z 2022 r. poz. 788) rozporządzenie w sprawie – rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 25 maja 2022 r. wymagań dla urządzeń do w sprawie szczegółowych wymagań dla elementów zespołu urządzeń wyprowadzenia mocy oraz służących do wyprowadzenia mocy oraz dla elementów stacji elementów stacji na morzu elektroenergetycznych zlokalizowanych na morzu (Dz. U. z 2022 r. poz. 1257) rozporządzenie w sprawie – rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 listopada 2021 r. w sprawie wprowadzania ograniczeń szczegółowych zasad i trybu wprowadzania ograniczeń w sprzedaży paliw stałych oraz w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub ciepła (Dz. U. z 2021 r. poz. 2209) ustawa KDT – ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 311, z późn. zm.) ustawa o elektromobilności – ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 875, z późn. zm.) ustawa o energetyce jądrowej – ustawa z dnia 29 czerwca 2011 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących (Dz. U. z 2024 r. poz. 412, z późn. zm.) ustawa o krajowym systemie – ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa cyberbezpieczeństwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 913, z późn. zm.) INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 20 z 255 28 lipca 2025 r. ustawa o MFW – ustawa z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 182) ustawa o obszarach – ustawa z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej morskich RP Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 960, z późn. zm.) ustawa o OZE – ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2023 r. poz. 1436, z późn. zm.) ustawa o podatku od towarów – ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. i usług z 2024 r. poz. 361) ustawa o rynku mocy – ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2131, z późn. zm.) ustawa o stanie klęski – ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. żywiołowej z 2017 r. poz. 1897, z późn. zm.) ustawa o wysokosprawnej – ustawa z dnia 14 grudnia 2018 r. o promowaniu energii elektrycznej kogeneracji z wysokosprawnej kogeneracji (Dz. U. z 2024 r. poz. 639) ustawa Prawo budowlane – ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 834) 2.3. Wykaz TCM TCM - kluczowe wymogi – Propozycja wszystkich OSP w sprawie kluczowych wymogów dotyczące wymiany danych organizacyjnych, funkcji i zakresów odpowiedzialności (KORRR) dotyczących wymiany danych, opracowana na podstawie art. 40 ust. 6 SO GL, zatwierdzona decyzją Prezesa URE nr DRR.WAR.7128.2.2018.BPe z dnia 21 stycznia 2019 r. z ew. późn. zm. albo każdą późniejszą decyzją ACER wydaną w tym zakresie. TCM - metoda FBA – Metoda wyznaczania zdolności przesyłowych dnia następnego dla regionu wyznaczania zdolności przesyłowych Core, opracowana na podstawie art. 20 i n. CACM GL, zatwierdzona decyzją Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) nr 02/2019 z dnia 21 lutego 2019 r. (ang. decision No 02/2019 of the agency for the cooperation of energy regulators of 21 February 2019 on the Core CCR TSOs' proposals for the regional design of the day-ahead and intraday common capacity calculation methodologies) z ew. późn. zm. albo każdą późniejszą decyzją ACER lub Prezesa URE wydaną w tym zakresie. TCM - uchyb regulacyjny – Środki mające na celu ograniczenie uchybu regulacyjnego odbudowy odbudowy częstotliwości częstotliwości (FRCE) oraz koordynacja działań zmierzających do zmniejszenia FRCE, opracowane na podstawie art. 6 ust. 3 lit. e) SO GL, zatwierdzone decyzją Prezesa URE nr DRE.WKP.744.1.16.2022.KC z dnia 27 czerwca 2022 r. z ew. późn. zm. albo każdą późniejszą decyzją Prezesa URE wydaną w tym zakresie. TCM - plan testów – Plan testów, opracowany na podstawie art. 43 ust. 2 NC ER, zatwierdzony decyzją Prezesa URE nr DRE.WKP.744.9.13.2019.MKo4 z dnia 11 sierpnia 2020 r. z ew. późn. zm. albo każdą późniejszą decyzją Prezesa URE wydaną w tym zakresie. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 21 z 255 28 lipca 2025 r. TCM - rezerwy odbudowy – Zasady określania wielkości rezerw odbudowy częstotliwości (FRR), częstotliwości opracowane na podstawie art. 157 SO GL, zatwierdzone decyzją Prezesa URE nr DRE.WKP.744.1.16.2022.KC z dnia 27 czerwca 2022 r. z ew. późn. zm. albo każdą późniejszą decyzją Prezesa URE wydaną w tym zakresie. TCM - warunki dla dostawcy – Warunki działania w charakterze dostawcy usług w zakresie odbudowy, usług w zakresie odbudowy opracowane na podstawie art. 4 ust. 4 NC ER, zatwierdzone decyzją Prezesa URE nr DRE.WKP.744.4.4.2018.2019.ZJ z dnia 7 czerwca 2019 r. z ew. późn. zm. albo każdą późniejszą decyzją Prezesa URE wydaną w tym zakresie. TCM - warunki dotyczące – Warunki dotyczące bilansowania, opracowane na podstawie art. 18 bilansowania EB GL, zatwierdzone decyzją Prezesa URE nr DRR.WRE.744.17.2023.ŁW z dnia 27 września 2023 r. oraz decyzją nr DRR.WRE.744.17.2023.ŁW z dnia 26 stycznia 2024 r. z ew. późn. zm. albo każdą późniejszą decyzją Prezesa URE wydaną w tym zakresie. TCM - wykaz SGU – Wykaz SGU odpowiedzialnych za wdrożenie w swoich instalacjach środków wynikających z obowiązkowych wymogów określonych w rozporządzeniach NC RfG, NC DC i NC HVDC lub z przepisów krajowych oraz wykaz środków, które mają być wdrażane przez przedmiotowych SGU określonych przez OSP, opracowany na podstawie art. 11 ust. 4 lit. c i art. 23 ust. 4 lit. c NC ER, zatwierdzony decyzją Prezesa URE nr DRE.WKP.744.3.4.2018.2019.ZJ z dnia 7 czerwca 2019 r. z ew. późn. zm. albo każdą późniejszą decyzją Prezesa URE wydaną w tym zakresie. TCM - zakres wymienianych – Zakres wymienianych danych dla potrzeb planowania pracy danych i prowadzenia ruchu KSE, opracowany na podstawie art. 40 ust. 5 SO GL, zatwierdzony decyzją Prezesa URE nr DRE.WKP.744.1.7.2020.MKo4 z dnia 19 lutego 2021 r. z ew. późn. zm. albo każdą późniejszą decyzją Prezesa URE wydaną w tym zakresie. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 22 z 255 28 lipca 2025 r. 2.4. Definicje stosowanych pojęć 1. Dla celów niniejszego dokumentu, tj. Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesyłowej obejmującej: (1) IRiESP - Wprowadzenie; (2) IRiESP - Warunki korzystania, prowadzenia ruchu, eksploatacji i planowania rozwoju sieci, oraz (3) IRiESP - Bilansowanie systemu i zarządzanie ograniczeniami systemowymi; zastosowanie mają poniższe definicje: agregacja – Agregacja w rozumieniu art. 3 pkt 6e ustawy Prawo energetyczne, tj. działalność polegająca na łączeniu wielkości mocy lub energii elektrycznej oferowanej przez odbiorców, wytwórców energii elektrycznej lub posiadaczy MEE, z uwzględnieniem zdolności technicznych sieci, do której są przyłączeni, w celu sprzedaży energii elektrycznej, świadczenia usług systemowych lub usług elastyczności na rynkach energii elektrycznej. Na potrzeby IRiESP w definicji agregacji uwzględnia się wyłącznie działalność prowadzoną w celu świadczenia usług systemowych na rzecz OSP. agregator – Agregator w rozumieniu art. 3 pkt 6f ustawy Prawo energetyczne, tj. uczestnik rynku działający na rynku energii elektrycznej zajmujący się agregacją. awaria techniczna – Awaria techniczna w rozumieniu art. 3 ust. 1, w związku z art. 3 ust. 2 ustawy o stanie klęski żywiołowej, tj. gwałtowne, nieprzewidziane uszkodzenie lub zniszczenie obiektu budowlanego, urządzenia technicznego lub systemu urządzeń technicznych powodujące przerwę w ich używaniu lub utratę ich właściwości. Awarię techniczną mogą wywołać również zdarzenia w cyberprzestrzeni, w rozumieniu ustawy o stanie klęski żywiołowej, oraz działania o charakterze terrorystycznym. bezpieczeństwo dostaw – Bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej w rozumieniu art. 3 energii elektrycznej pkt 16a ustawy Prawo energetyczne, tj. zdolność systemu elektroenergetycznego do zapewnienia bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej oraz równoważenia dostaw energii elektrycznej z zapotrzebowaniem na tę energię. bezpieczeństwo pracy sieci – Bezpieczeństwo pracy sieci elektroenergetycznej w rozumieniu art. 3 elektroenergetycznej pkt 16b ustawy Prawo energetyczne, tj. nieprzerwana praca sieci elektroenergetycznej, a także spełnianie wymagań w zakresie parametrów jakościowych energii elektrycznej i standardów jakościowych obsługi odbiorców, w tym dopuszczalnych przerw w dostawach energii elektrycznej odbiorcom końcowym, w możliwych do przewidzenia warunkach pracy tej sieci. bieżący plan koordynacyjny – Plan koordynacyjny przygotowany przez OSP z horyzontem dobowy czasu rzeczywistego planowania bliskim czasu rzeczywistego, z rozdzielczością planowania równą okresowi planowania czasu rzeczywistego (OPCR). Horyzont (dalej również w skrócie „plan zintegrowanego procesu grafikowania (ZPG) z rozdzielczością BPKD CR”) planowania równą OPCR jest zmienny i nie dłuższy niż 2 godziny. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 23 z 255 28 lipca 2025 r. bieżący plan koordynacyjny – Plan koordynacyjny przygotowany przez OSP dla doby handlowej d dobowy dnia bieżącego i doby handlowej d-1, jeżeli jest objęta zintegrowanym procesem grafikowania (ZPG), na podstawie wyników drugiej oraz kolejnych (dalej również w skrócie „plan iteracji ZPG z rozdzielczością planowania równą okresowi rozliczania BPKD DB”) energii bilansującej (OREB). bilans techniczny mocy – Zestawienie liczbowe planowanych lub zrealizowanych wartości podaży i popytu na moc elektryczną. blok gazowo - parowy – Zespół urządzeń składający się z turbiny gazowej, kotła odzysknicowego, turbiny parowej oraz generatora (generatorów). W urządzeniu tym energia chemiczna zawarta w paliwie gazowym przekształcana jest na energię mechaniczną turbiny gazowej, a wytworzona w tym procesie energia cieplna służy do wytworzenia, w kotle odzysknicowym, pary wykorzystywanej przez turbinę parową oraz do celów ciepłowniczych. W skład zespołu może wchodzić więcej niż jedna turbina gazowa, parowa oraz generatory synchroniczne, jednakże wszystkie te urządzenia powiązane są wzajemnie poprzez proces technologiczny. czas rozruchu – Czas od momentu wydania polecenia uruchomienia do osiągnięcia przez moduł wytwarzania energii mocy minimum technicznego. doba operatywna – Okres od godziny 0.00 do godziny 24.00, w którym następuje realizacja planów pracy sieci i modułów wytwarzania energii. doraźne prace eksploatacyjne – Nieplanowane prace w zakresie eksploatacji obiektów, urządzeń i instalacji systemu elektroenergetycznego, związane z usuwaniem drobnych usterek lub zapobieganiem powstawaniu awarii i zakłóceń. dystrybucja – Dystrybucja w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy Prawo energetyczne, tj. transport energii elektrycznej sieciami dystrybucyjnymi w celu jej dostarczania odbiorcom z wyłączeniem sprzedaży tej energii i jej dostarczania w stacji ładowania do zainstalowanych w tej stacji punktów ładowania w rozumieniu ustawy o elektromobilności. dzień roboczy – Okres od godziny 0.00 do godziny 24.00 każdego dnia, który nie jest sobotą lub dniem ustawowo wolnym od pracy. eksploatacja sieci przesyłowej – Zespół działań utrzymujących zdolność sieci przesyłowej do niezawodnej pracy i zasilania odbiorców oraz współpracy z innymi sieciami. elektrownia – Obszarowo wyodrębniona część przedsiębiorstwa energetycznego, prowadzącego działalność polegającą na przekształcaniu energii pierwotnej w energię elektryczną, składająca się z jednego modułu wytwarzania energii lub z większej liczby modułów wytwarzania energii mających jedno lub kilka miejsc przyłączenia do sieci. Powyższa definicja odpowiada pojęciu „zakład wytwarzania energii”. energia dostarczona – Energia elektryczna stanowiąca różnicę pomiędzy energią oddaną i pobraną w miejscu dostarczania energii elektrycznej. energia oddana – Energia elektryczna wprowadzona do sieci w miejscu dostarczania energii elektrycznej. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 24 z 255 28 lipca 2025 r. energia pobrana – Energia elektryczna odebrana z sieci w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Europejska Sieć Operatorów – Międzynarodowe stowarzyszenie operatorów systemów przesyłowych Systemów Przesyłowych energii elektrycznej, o którym mowa w rozporządzeniu 2019/943. Energii Elektrycznej (dalej również w skrócie „ENTSO - E”) farma fotowoltaiczna – Farma fotowoltaiczna w rozumieniu § 2 pkt 4 rozporządzenia systemowego, tj. moduł parku energii wykorzystujący do wytwarzania (dalej również w skrócie „PV”) energii elektrycznej energię promieniowania słonecznego, przyłączony do sieci w jednym miejscu przyłączenia. farma wiatrowa – Farma wiatrowa w rozumieniu § 2 pkt 5 rozporządzenia systemowego, tj. moduł parku energii wykorzystujący do wytwarzania energii (dalej również w skrócie „FW”) elektrycznej energię wiatru, przyłączony do sieci w jednym miejscu przyłączenia. fizyczny rejestr pomiarowy – Rejestr w liczniku zdalnego odczytu lub liczniku konwencjonalnym reprezentujący pomiar wielkości fizycznej dotyczącej energii elektrycznej zmierzonej w punkcie pomiarowym. instalacja odbiorcza – Instalacja odbiorcza w rozumieniu art. 2 pkt 1 NC DC, tj. instalacja, która zużywa energię elektryczną i jest przyłączona w jednym lub kilku (dalej również w skrócie „IO”) punktach przyłączenia do systemu przesyłowego lub dystrybucyjnego. Instalacją odbiorczą nie jest system dystrybucyjny ani zasilanie potrzeb własnych modułu wytwarzania energii. instalacja OZE – Instalacja odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o OZE, tj. instalacja stanowiąca wyodrębniony zespół urządzeń służących do wytwarzania energii opisanych przez dane techniczne i handlowe, w których energia elektryczna jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, a także połączony z tym zespołem magazyn energii elektrycznej. jednostka odbiorcza – Jednostka odbiorcza w rozumieniu art. 2 pkt 4 NC DC, tj. niepodzielny zestaw instalacji obejmujący urządzenia, którymi właściciel instalacji (dalej również w skrócie „JO”) odbiorczej lub operator zamkniętego systemu dystrybucyjnego mogą aktywnie sterować indywidualnie lub wspólnie w ramach zagregowanego obciążenia sterowanego za pośrednictwem osoby trzeciej. jednostka wytwórcza – Jednostka wytwórcza centralnie dysponowana w rozumieniu § 2 pkt 11 centralnie dysponowana rozporządzenia systemowego, tj. moduł wytwarzania energii: (dalej również w skrócie a) przyłączony do sieci przesyłowej elektroenergetycznej albo „JWCD”) b) cieplny kondensacyjny o mocy osiągalnej równej lub wyższej niż 100 MW przyłączony do koordynowanej sieci 110 kV lub szczytowo - pompowy przyłączony do koordynowanej sieci 110 kV, albo c) przyłączony do koordynowanej sieci 110 kV inny niż określony w lit b), którym OSP dysponuje na podstawie odrębnych umów INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 25 z 255 28 lipca 2025 r. zawartych z wytwórcą i OSD, do którego sieci ten moduł wytwarzania energii jest przyłączony, o ile nie została objęta zmianą statusu JWCD zgodnie z § 14 rozporządzenia systemowego. jednostka wytwórcza – Jednostka wytwórcza centralnie koordynowana w rozumieniu § 2 centralnie koordynowana pkt 12 rozporządzenia systemowego, tj. moduł wytwarzania energii o mocy osiągalnej równej 50 MW lub wyższej, przyłączony do (dalej również w skrócie koordynowanej sieci 110 kV, niebędący jednostką wytwórczą „JWCK”) centralnie dysponowaną. jednostka wytwórcza – Moduł wytwarzania energii nie podlegający centralnemu dysponowaniu niebędąca jednostką przez OSP. wytwórczą centralnie dysponowaną (dalej również w skrócie „nJWCD”) katastrofa naturalna – Katastrofa naturalna w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy o stanie klęski żywiołowej, tj. zdarzenie związane z działaniem sił natury, w szczególności wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, długotrwałe występowanie ekstremalnych temperatur, osuwiska ziemi, pożary, susze, powodzie, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, masowe występowanie szkodników, chorób roślin lub zwierząt albo chorób zakaźnych ludzi albo też działanie innego żywiołu. Katastrofę naturalną mogą wywołać również zdarzenia w cyberprzestrzeni, w rozumieniu ustawy o stanie klęski żywiołowej, oraz działania o charakterze terrorystycznym. kodeks sieci – Rozporządzenie wydane na podstawie art. 59 albo 61 rozporządzenia 2019/943. kod identyfikacyjny EIC – Unikalny kod identyfikujący podmioty i obiekty na rynku energii, nadawany przez Centralne Biuro Kodów prowadzone przez ENTSO-E lub Lokalne Biura Kodów EIC zlokalizowane w poszczególnych krajach. kompensator statyczny – Dedykowane urządzenie lub układ przekształtnikowy HVDC załączony do pracy w trybie umożliwiającym kompensację mocy biernej bez przesyłania mocy czynnej. kompensator synchroniczny – Dedykowane urządzenie lub hydrogenerator załączony do pracy kompensacyjnej. konwencjonalny MWE – Moduł wytwarzania energii wykorzystujący do wytwarzania energii elektrycznej paliwa (stałe, gazowe lub ciekłe) lub wodę. koordynowana sieć 110 kV – Koordynowana sieć 110 kV w rozumieniu art. 3 pkt 11g ustawy Prawo energetyczne, tj. część sieci dystrybucyjnej 110 kV, w której przepływy energii elektrycznej zależą także od warunków pracy sieci przesyłowej. krajowy system – System elektroenergetyczny na obszarze geograficznym elektroenergetyczny Rzeczypospolitej Polskiej. (dalej również w skrócie „KSE”) INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 26 z 255 28 lipca 2025 r. krzywa obciążenia – Graficzne przedstawienie zmian obciążenia w funkcji czasu. linia bezpośrednia – Linia bezpośrednia w rozumieniu art. 3 pkt 11f ustawy Prawo energetyczne, tj. linia elektroenergetyczna łącząca wydzielony MWE z wydzielonym odbiorcą, w celu bezpośredniego dostarczania energii elektrycznej do tego odbiorcy, lub linia elektroenergetyczna łącząca MWE z przedsiębiorstwem energetycznym innym niż wytwarzające energię elektryczną w tym MWE, wykonującym działalność gospodarczą w zakresie obrotu energią elektryczną, w celu bezpośredniego dostarczenia energii elektrycznej do ich własnych obiektów, w tym urządzeń lub instalacji, podmiotów będących ich jednostkami podporządkowanymi w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 42 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2023 r. poz. 120 z późn. zm.) lub do odbiorców przyłączonych do sieci, urządzeń lub instalacji tych przedsiębiorstw. magazyn energii elektrycznej – Magazyn energii elektrycznej w rozumieniu art. 3 pkt 10k ustawy Prawo energetyczne, tj. instalacja umożliwiająca magazynowanie energii (dalej również w skrócie elektrycznej i wprowadzenie jej do sieci elektroenergetycznej. „MEE”) Na potrzeby IRiESP z definicji magazynu energii elektrycznej wyłącza się MWE elektrowni szczytowo - pompowych. miejsce dostarczania energii – Miejsce dostarczania energii elektrycznej w rozumieniu § 2 pkt 13 elektrycznej rozporządzenia systemowego, tj. miejsce, do którego przedsiębiorstwo energetyczne dostarcza energię elektryczną, określone w umowie o przyłączenie do sieci albo w umowie o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, albo w umowie sprzedaży energii elektrycznej, albo w umowie kompleksowej, będące jednocześnie miejscem jej odbioru. miejsce przyłączenia – Miejsce przyłączenia w rozumieniu § 2 pkt 14 rozporządzenia systemowego, tj. punkt w sieci, w którym przyłącze łączy się z siecią. Powyższa definicja odpowiada pojęciu „punkt przyłączenia”, w rozumieniu art. 2 pkt 15 NC RfG. moc dyspozycyjna – Moc osiągalna (netto/brutto) z uwzględnieniem ubytków mocy. (netto/brutto) Moc dyspozycyjna netto wyznaczana jest w miejscu przyłączenia/dostarczania. Moc dyspozycyjna brutto mierzona jest na zaciskach odpowiednio MWE, MEE lub IO/JO. moc dyspozycyjna w – Suma mocy dyspozycyjnych JWCD i nJWCD. elektrowniach krajowych moc maksymalna – Moc maksymalna pomniejszona o planowane lub nieplanowane dyspozycyjna dodatnie ubytki mocy. moc maksymalna IO / JO – Maksymalna wartość mocy czynnej w miejscu przyłączenia, którą instalacja odbiorcza / jednostka odbiorcza jest w stanie pobierać w sposób ciągły, jak określono w umowie o przyłączenie do sieci lub jak uzgodnili właściwy operator systemu i właściciel instalacji odbiorczej / właściciel jednostki odbiorczej. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 27 z 255 28 lipca 2025 r. moc maksymalna MEE – Maksymalna wartość mocy czynnej w miejscu przyłączenia, którą magazyn energii elektrycznej jest w stanie oddawać / pobierać w sposób ciągły, jak określono w umowie o przyłączenie do sieci lub jak uzgodnili właściwy operator systemu i posiadacz magazynu energii elektrycznej. moc maksymalna MWE – Moc maksymalna w rozumieniu art. 2 pkt 16 NC RfG, tj. maksymalna wartość mocy czynnej, którą moduł wytwarzania energii jest w stanie generować w sposób ciągły, pomniejszona o każde zapotrzebowanie związane wyłącznie z pracą tego modułu wytwarzania energii i niewprowadzane do sieci, jak określono w umowie o przyłączenie do sieci lub jak uzgodnili właściwy operator systemu i właściciel zakładu wytwarzania energii. Moc maksymalna MWE wyznaczana jest w miejscu przyłączenia. moc minimalna IO / JO – Minimalna wartość mocy czynnej w miejscu przyłączenia, jak określono w umowie o przyłączenie do sieci lub jak uzgodnili właściwy operator systemu i właściciel instalacji odbiorczej / właściciel jednostki odbiorczej, przy której instalacja odbiorcza / jednostka odbiorcza może pracować w stabilny sposób przez nieograniczony czas. moc minimalna dyspozycyjna – Moc minimalna powiększona o planowane lub nieplanowane ujemne ubytki mocy. moc minimalna MEE – Minimalna wartość mocy czynnej oddawanej / pobieranej w miejscu przyłączenia, jak określono w umowie o przyłączenie do sieci lub jak uzgodnili właściwy operator systemu i posiadacz magazynu energii elektrycznej, przy której magazyn energii elektrycznej może pracować w stabilny sposób przez nieograniczony czas. moc minimalna MWE – Minimalny poziom mocy do stabilnej pracy w rozumieniu art. 2 pkt 50 NC RfG, tj. minimalna wartość mocy czynnej, jak określono w umowie o przyłączenie do sieci lub jak uzgodnili właściwy operator systemu i właściciel zakładu wytwarzania energii, przy której moduł wytwarzania energii może pracować w stabilny sposób przez nieograniczony czas. Moc minimalna MWE wyznaczana jest w miejscu przyłączenia. moc minimum technicznego – Moc czynna (brutto, tj. mierzona na zaciskach generatorowych), MWE wytwarzana przez moduł wytwarzania energii w sposób ciągły przy minimalnym poziomie dostarczania energii pierwotnej, wymaganej do stabilnej i trwałej pracy tego modułu. moc osiągalna IO / JO – Maksymalna moc czynna pobierana przez instalację odbiorczą / jednostkę odbiorczą (mierzona na zaciskach instalacji odbiorczej / jednostki odbiorczej), przy której instalacja odbiorcza / jednostka odbiorcza może pracować przez nieograniczony czas bez uszczerbku dla bezpieczeństwa pracy urządzeń i realizowanych procesów technologicznych, jak określono w umowie o przyłączenie do sieci lub uzgodniono pomiędzy właściwym operatorem systemu i właścicielem instalacji odbiorczej / właścicielem jednostki odbiorczej. moc osiągalna MEE – Maksymalna moc czynna oddawana / pobierana przez magazyn energii elektrycznej (mierzona na zaciskach magazynu energii elektrycznej), przy której magazyn energii elektrycznej może pracować INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 28 z 255 28 lipca 2025 r. przez nieograniczony czas bez uszczerbku dla jego trwałości przy parametrach znamionowych, jak określono w umowie o przyłączenie do sieci lub uzgodniono pomiędzy właściwym operatorem systemu i posiadaczem magazynu energii elektrycznej. moc osiągalna MWE – Maksymalna moc czynna generowana przez moduł wytwarzania energii elektrycznej (mierzona na zaciskach generatorowych), przy której moduł wytwarzania energii może pracować przez nieograniczony czas bez uszczerbku dla jego trwałości przy parametrach znamionowych, jak określono w umowie o przyłączenie do sieci lub uzgodniono pomiędzy właściwym operatorem systemu i właścicielem zakładu wytwarzania energii. moc przyłączeniowa – Moc przyłączeniowa w rozumieniu § 2 pkt 16 rozporządzenia systemowego, tj. moc czynna planowana do pobierania lub wprowadzania do sieci, określona w umowie o przyłączenie do sieci jako wartość maksymalna wyznaczana w ciągu każdej godziny okresu rozliczeniowego ze średnich wartości tej mocy w okresach 15 - minutowych, służąca do zaprojektowania przyłącza. moc znamionowa – Największa trwała wartość mocy elektrycznej, która może być wytwarzana, przenoszona lub oddawana przez dane urządzenie (dalej również w skrócie „Pn”) elektroenergetyczne, określona przez jego producenta. moduł parku energii – Moduł parku energii w rozumieniu art. 2 pkt 17 NC RfG, tj. jednostka lub zestaw jednostek wytwarzających energię elektryczną, która(-y) jest (dalej również w skrócie przyłączona(-y) do sieci w sposób niesynchroniczny lub poprzez układy „PPM”) energoelektroniki, i która(-y) ma również jeden punkt przyłączenia do systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego, w tym zamkniętego systemu dystrybucyjnego, lub systemu HVDC. moduł wytwarzania energii – Moduł wytwarzania energii w rozumieniu art. 2 pkt 5 NC RfG, tj. synchroniczny moduł wytwarzania energii albo moduł parku energii. (dalej również w skrócie „MWE”) NC RfG w art. 5 ust. 2 określa cztery kategorie (typy) modułów wytwarzania energii, tj. typ A, B, C i D oraz wartości graniczne progów mocy dla tych modułów. Na podstawie art. 5 ust. 3 powołanego rozporządzenia zostały opracowane przez OSP i zatwierdzone przez Prezesa URE dla obszaru Rzeczypospolitej Polskiej progi mocy maksymalnych dla powyższych modułów wytwarzania energii typu B, C i D. morska farma wiatrowa – Morska farma wiatrowa w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy o MFW, tj. instalacja stanowiąca wyodrębniony zespół urządzeń służących do (dalej również w skrócie wytwarzania energii, w skład którego wchodzi jedna lub więcej „MFW”) morskich turbin wiatrowych, sieć średniego napięcia wraz ze stacjami elektroenergetycznymi zlokalizowanymi na morzu, z wyłączeniem urządzeń po stronie górnego napięcia transformatora lub transformatorów znajdujących się na tej stacji. najwyższe napięcie – Napięcie 220 kV lub wyższe. (dalej również w skrócie „NN”) napięcie znamionowe – Wartość napięcia, przy którym producent przewidział pracę danego urządzenia. (dalej również w skrócie „Un”) INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 29 z 255 28 lipca 2025 r. niskie napięcie – Napięcie nie wyższe niż 1 kV. (dalej również w skrócie „nN”) normalny stan pracy sieci – Stan pracy sieci elektroenergetycznej, w którym wartości wszystkich jej parametrów są zachowane w dopuszczalnych przedziałach i spełnione są wszystkie kryteria bezpieczeństwa jej pracy. normalny układ pracy sieci – Normalny układ pracy sieci w rozumieniu art. 3 pkt 31 ustawy Prawo energetyczne, tj. układ pracy sieci i przyłączonych źródeł wytwórczych, zapewniający najkorzystniejsze warunki techniczne i ekonomiczne transportu energii elektrycznej oraz spełnienie kryteriów niezawodności pracy sieci i jakości energii elektrycznej dostarczanej użytkownikom sieci. obiekt elektroenergetyczny – Obiekt zawierający układy, urządzenia, instalacje elektroenergetyczne, przeznaczone do wytwarzania, przesyłania, przetwarzania, dystrybucji i odbioru energii elektrycznej, łącznie ze służącymi im budynkami. obiektowe układy regulacji – Układy automatycznej regulacji pierwotnej, wtórnej i trójnej zainstalowane na module wytwarzania energii. obszar sieci OSDp/OSDn – Obszar sieci dystrybucyjnej OSDp oraz sieci dystrybucyjnych OSDn, dla których OSDp realizuje obowiązki w zakresie współpracy z OSP. odbiorca – Odbiorca w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy Prawo energetyczne, tj. każdy, kto otrzymuje lub pobiera energię elektryczną na podstawie umowy z przedsiębiorstwem energetycznym. odbiorca końcowy – Odbiorca końcowy w rozumieniu art. 3 pkt 13a ustawy Prawo energetyczne, tj. odbiorca dokonujący zakupu energii elektrycznej na własny użytek; do własnego użytku nie zalicza się energii elektrycznej zakupionej w celu jej magazynowania lub zużycia na potrzeby wytwarzania, przesyłania lub dystrybucji. odnawialne źródło energii – Odnawialne źródło energii w rozumieniu art. 2 pkt 22 ustawy o OZE, tj. odnawialne, niekopalne źródła energii obejmujące energię wiatru, energię promieniowania słonecznego, energię aerotermalną, energię geotermalną, energię hydrotermalną, hydroenergię, energię fal, prądów i pływów morskich, energię otrzymywaną z biomasy, biogazu, biogazu rolniczego oraz z biopłynów. odpowiedź odbioru – Odpowiedź odbioru w rozumieniu art. 3 pkt 11j ustawy Prawo energetyczne, tj. zmiana zużycia energii elektrycznej odbiorcy końcowego w stosunku do jego zwykłego lub bieżącego zużycia energii elektrycznej w odpowiedzi na sygnały rynkowe, w tym w odpowiedzi na zmienne w czasie ceny energii elektrycznej lub zachęty finansowe, lub w następstwie przyjęcia oferty odbiorcy końcowego, złożonej indywidualnie lub w ramach agregacji, dotyczącej sprzedaży zmniejszenia lub zwiększenia poboru po cenie obowiązującej na rynku zorganizowanym w rozumieniu art. 2 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 1348/2014 z dnia 17 grudnia 2014 r. w sprawie przekazywania danych wdrażającego art. 8 ust. 2 i 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1227/2011 w sprawie integralności i przejrzystości hurtowego rynku energii (Dz. Urz. UE L 363 z 18.12.2014, str. 121, z późn. zm.). INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 30 z 255 28 lipca 2025 r. ograniczenia sieciowe – Ograniczenia sieciowe w rozumieniu art. 3 pkt 23d ustawy Prawo energetyczne, tj. ograniczenia przesyłowe w rozumieniu art. 2 pkt 4 rozporządzenia 2019/943. operacja ruchowa – Jakakolwiek programowa zmiana: a) stanu pracy urządzenia, b) układu połączeń, c) nastaw regulacyjnych, d) nastaw sterowniczych. operacja łączeniowa – Czynność lub zespół czynności sterowniczych lub regulacyjnych wchodzących w zakres operacji ruchowej obejmujący w szczególności: a) załączanie lub wyłączanie systemów szyn zbiorczych, pól rozdzielni, linii, transformatorów oraz urządzeń wytwórczych, odbiorczych, kompensacyjnych, przekształtnikowych i MEE, b) regulację przekładni transformatorów, c) otwieranie lub zamykanie odłączników, d) blokowanie, odblokowywanie, zmianę trybu pracy lub nastaw automatyk systemowych, regulacyjnych lub zabezpieczeniowych, e) uziemianie lub odziemianie urządzeń z wykorzystaniem uziemników stałych. Do operacji łączeniowych zalicza się także zakładanie i zdejmowanie uziemiaczy przenośnych. operator systemu – Operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego lub operator systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego. operator systemu – Operator systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego w dystrybucyjnego rozumieniu art. 3 pkt 25 ustawy Prawo energetyczne, elektroenergetycznego tj. przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się dystrybucją energii elektrycznej, odpowiedzialne za ruch sieciowy w systemie (dalej również w skrócie dystrybucyjnym elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe „OSD”) bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci dystrybucyjnej, w tym połączeń z innymi systemami elektroenergetycznymi. operator systemu – Operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego w rozumieniu przesyłowego art. 3 pkt 24 ustawy Prawo energetyczne, tj. przedsiębiorstwo elektroenergetycznego energetyczne zajmujące się przesyłaniem energii elektrycznej, odpowiedzialne za ruch sieciowy w systemie przesyłowym (dalej również w skrócie elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo „OSP”) funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci przesyłowej, w tym połączeń z innymi systemami elektroenergetycznymi. plan koordynacyjny dobowy – Plan koordynacyjny przygotowany przez OSP w dobie d-1 dla doby handlowej d na podstawie wyników pierwszej iteracji (dalej również w skrócie „plan zintegrowanego procesu grafikowania (ZPG) z rozdzielczością PKD”) planowania równą okresowi rozliczania energii bilansującej (OREB). INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 31 z 255 28 lipca 2025 r. plan obrony systemu – Plan obrony systemu w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 63 SO GL, tj. środki techniczne i organizacyjne, które należy przedsięwziąć w celu zapobieżenia rozprzestrzenianiu się lub pogłębianiu zakłóceń w systemie przesyłowym, aby uniknąć zakłócenia na poziomie stanu rozległego i stanu rozległego zaniku zasilania. plan odbudowy – Plan odbudowy w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 5 NC ER, tj. wszystkie środki techniczne i organizacyjne niezbędne do przywrócenia systemu z powrotem do stanu normalnego. plan pracy – Planowana generacja mocy czynnej netto MWE lub MEE lub planowany pobór mocy czynnej netto MEE. polecenie dyspozytorskie – Polecenie wydane przez upoważnioną służbę dyspozytorską lub służbę nadzoru eksploatacji, dotyczące wykonania określonych operacji ruchowych, czynności łączeniowych lub działań sprawdzających w danym obiekcie elektroenergetycznym. polecenie redysponowania – Polecenie wyłączenia redysponowanego zasobu lub zmiany mocy wytwarzanej przez MWE, lub zmiany mocy pobieranej lub wprowadzanej przez MEE, mogące podlegać rekompensacie finansowej, o której mowa w art. 13 ust. 7 rozporządzenia 2019/943. potrzeby ogólne elektrowni – Zespół urządzeń i układów technologicznych, wspólny dla wszystkich lub części modułów wytwarzania energii w elektrowni, niezbędny do realizacji procesu wytwarzania energii elektrycznej w elektrowni oraz inne urządzenia nie związane bezpośrednio z procesem wytwarzania energii elektrycznej. potrzeby ogólne MEE – Zespół urządzeń i układów technologicznych, wspólny dla wszystkich lub części magazynów energii elektrycznej, niezbędny do realizacji procesu magazynowania energii elektrycznej oraz inne urządzenia nie związane bezpośrednio z procesem magazynowania energii elektrycznej. potrzeby własne MEE – Zespół urządzeń i układów technologicznych pojedynczego magazynu energii elektrycznej, niezbędny do realizacji procesu magazynowania energii elektrycznej. potrzeby własne MWE – Zespół urządzeń i układów technologicznych pojedynczego modułu wytwarzania energii, niezbędny do realizacji procesu wytwarzania energii elektrycznej. praca w przeciążeniu MWE – Praca modułu wytwarzania energii z obciążeniem powyżej mocy maksymalnej. praca w zaniżeniu MWE – Praca modułu wytwarzania energii z obciążeniem poniżej mocy minimum technicznego. praca wydzielona – Samodzielna, stabilna praca modułu wytwarzania energii, lub kilku modułów wytwarzania energii, w obrębie elektrowni przy braku zasilania z KSE, polegająca na zasilaniu potrzeb własnych i niezbędnych do pracy potrzeb ogólnych elektrowni oraz realizowaniu poleceń OSP dotyczących zwiększenia obszaru wydzielonego. praca wyspowa – Praca wyspowa w rozumieniu art. 2 pkt 43 NC RfG, tj. niezależna praca całej sieci lub części sieci, która jest oddzielona po odłączeniu od INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 32 z 255 28 lipca 2025 r. systemu wzajemnie połączonego, mająca co najmniej jeden moduł wytwarzania energii lub system HVDC zasilający taką sieć i regulujące częstotliwość i napięcie. program łączeniowy specjalny – Program złożonych operacji łączeniowych realizowanych w związku z wykonywanymi pracami sieciowymi lub próbami systemowymi. próba systemowa – Badania funkcjonalne mające na celu ocenę stanu technicznego systemu elektroenergetycznego lub jego części, na podstawie jego zachowania się w warunkach imitujących warunki normalne pracy lub warunki występujące w czasie możliwych zakłóceń. przekaźnik SCO – Przekaźnik samoczynnego częstotliwościowego odłączania (SCO) w rozumieniu § 2 pkt 31 rozporządzenia systemowego, tj. wyodrębniony przekaźnik albo funkcja w terminalu zabezpieczeniowym lub sterowniku układu sterowania stacji, które wykonują pomiar częstotliwości i porównanie częstotliwości zmierzonej z nastawioną wielkością kryterialną, po przekroczeniu której generowany jest sygnał sterujący w celu wyłączenia odbioru za pomocą wyłączników. przesyłanie energii – Przesyłanie w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy Prawo energetyczne, elektrycznej tj. transport energii elektrycznej sieciami przesyłowymi w celu jej dostarczania do sieci dystrybucyjnych lub odbiorcom końcowym przyłączonym do sieci przesyłowych z wyłączeniem sprzedaży tej energii. przyłącze – Przyłącze w rozumieniu § 2 pkt 32 rozporządzenia systemowego, tj. odcinek lub element sieci służący do połączenia urządzeń, instalacji lub sieci podmiotu, dostosowany do mocy przyłączeniowej z pozostałą częścią sieci przedsiębiorstwa energetycznego świadczącego na rzecz tego podmiotu usługę polegającą na przesyłaniu lub dystrybucji. realizacja przyłączenia – Budowa odcinka lub elementu sieci służącego do połączenia urządzeń, instalacji lub sieci podmiotu ubiegającego się o ich przyłączenie do sieci elektroenergetycznej, z pozostałą częścią sieci przedsiębiorstwa energetycznego świadczącego na rzecz tego podmiotu usługę polegającą na przesyłaniu lub dystrybucji. redysponowanie – Redysponowanie w rozumieniu art. 2 pkt 26 rozporządzenia 2019/943, tj. środek, w tym ograniczanie wytwarzania, aktywowany przez jednego lub większą liczbę operatorów systemów przesyłowych lub operatorów systemów dystrybucyjnych, i polegający na zmianie schematu wytwarzania, obciążenia, lub obu, aby zmodyfikować przepływy fizyczne w systemie przesyłowym i zmniejszyć fizyczne ograniczenia przesyłowe lub w inny sposób zapewnić bezpieczeństwo systemu. redysponowanie nierynkowe – Redysponowanie, które nie opiera się na zasadach rynkowych. redysponowany zasób – MWE typu FW, PV lub MWE, dla którego paliwem pierwotnym jest biogaz, a także przyłączony do sieci przesyłowej albo do sieci dystrybucyjnej 110 kV MEE, któremu może być wydane polecenie redysponowania, zgodnie z art. 9c ust. 7a - 7p ustawy Prawo energetyczne. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 33 z 255 28 lipca 2025 r. regulacja częstotliwości – Regulacja w systemie elektroenergetycznym mająca za zadanie utrzymanie stałej wartości częstotliwości lub ograniczenie odchylenia czasu synchronicznego od astronomicznego do granic dopuszczalnych. regulacja pierwotna – Regulacja mocy modułu wytwarzania energii za pomocą indywidualnego regulatora prędkości obrotowej w funkcji częstotliwości sieci. Odpowiada pracy modułu wytwarzania energii w trybie FSM w rozumieniu art. 2 pkt 36 NC RfG, która aktywuje rezerwę utrzymania częstotliwości (FCR) w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 6 SO GL. regulacja trójna – Automatyczne lub ręczne przesuwanie punktów pracy modułów wytwarzania energii w celu zmiany ich mocy bazowej, wokół której działa regulacja pierwotna i wtórna. regulacja wtórna – Regulacja częstotliwości i mocy w systemie elektroenergetycznym realizowana za pomocą skoordynowanego oddziaływania na poziom generacji mocy czynnej modułów wytwarzania energii celem utrzymania częstotliwości i mocy na zadanym poziomie. Regulacja wtórna jest realizowana w warunkach normalnej pracy systemu automatycznie poprzez skoordynowane oddziaływanie regulatora centralnego na indywidualne regulatory wybranych modułów wytwarzania energii w ramach systemu automatycznej regulacji częstotliwości i mocy. regulator centralny LFC – Jednostka centralna systemu automatycznej regulacji częstotliwości i mocy, wysyłająca indywidualne sygnały sterujące zmiany mocy czynnej do modułów wytwarzania energii. rezerwa mocy OSP – Wyznaczona dla danego okresu nadwyżka mocy dyspozycyjnej OSP nad zapotrzebowaniem do pokrycia przez elektrownie krajowe. rezerwa mocy w – Wyznaczona dla danego okresu nadwyżka sumy mocy dyspozycyjnej elektrowniach krajowych modułów wytwarzania energii pomniejszona o ubytki mocy wynikające z warunków pracy sieci, nad zapotrzebowaniem do pokrycia przez elektrownie krajowe. rezerwy odbudowy – Rezerwy odbudowy częstotliwości w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 7 częstotliwości SO GL, tj. rezerwy mocy czynnej dostępne w celu odbudowy częstotliwości systemu do wartości znamionowej, a w przypadku (dalej również w skrócie obszaru synchronicznego obejmującego więcej niż jeden obszar LFC - „FRR”) w celu przywrócenie salda wymiany do wartości grafikowej. rezerwy utrzymania – Rezerwy utrzymania częstotliwości w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 6 częstotliwości SO GL, tj. rezerwy mocy czynnej dostępne w celu utrzymania częstotliwości systemu po wystąpieniu niezbilansowania. (dalej również w skrócie „FCR”) rezerwy zastępcze – Rezerwy zastępcze w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 8 SO GL, tj. rezerwy mocy czynnej dostępne na potrzeby odbudowy lub uzupełnienia (dalej również w skrócie „RR”) wymaganego poziomu rezerw FRR, aby zapewnić przygotowanie na dodatkowe niezbilansowania systemu, przy czym termin ten obejmuje rezerwy wytwórcze. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 34 z 255 28 lipca 2025 r. równoważenie dostaw energii – Równoważenie dostaw energii elektrycznej z zapotrzebowaniem na tę elektrycznej z energię w rozumieniu art. 3 pkt 16c ustawy Prawo energetyczne, zapotrzebowaniem na tę tj. zaspokojenie możliwego do przewidzenia, bieżącego energię i perspektywicznego zapotrzebowania odbiorców na energię elektryczną i moc, bez konieczności podejmowania działań mających na celu wprowadzenie ograniczeń w jej dostarczaniu i poborze. ruch próbny – Nieprzerwana praca uruchamianych urządzeń, instalacji lub sieci, przez ustalony okres z określonymi parametrami pracy. rynek bilansujący – Rynek bilansujący w rozumieniu art. 2 pkt 2 EB GL, tj. wszystkie ustalenia instytucjonalne, handlowe i operacyjne ustanawiające (dalej również w skrócie „RB”) rynkowe zarządzanie bilansowaniem. samoczynne – Samoczynne wyłączanie zdefiniowanych grup odbiorców częstotliwościowe odłączanie w przypadku obniżenia się częstotliwości do określonej wielkości (automatyczne odłączenie odbioru przy niskiej częstotliwości w (dalej również w skrócie rozumieniu NC ER), spowodowanego deficytem mocy w systemie „SCO”) elektroenergetycznym. sieć dystrybucyjna – Sieć dystrybucyjna w rozumieniu art. 3 pkt 11b ustawy Prawo energetyczne, tj. sieć elektroenergetyczna wysokich, średnich i niskich napięć, za której ruch sieciowy jest odpowiedzialny OSD, z wyłączeniem linii bezpośrednich. sieć elektroenergetyczna – Instalacje połączone i współpracujące ze sobą, służące do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, należące do przedsiębiorstwa energetycznego lub użytkownika systemu. sieć przesyłowa – Sieć przesyłowa w rozumieniu art. 3 pkt 11a ustawy Prawo energetyczne, sieć elektroenergetyczna najwyższych lub wysokich napięć, za której ruch sieciowy jest odpowiedzialny OSP, z wyłączeniem linii bezpośrednich. sieć WAN – Rozległa sieć teleinformatyczna OSP oparta na technologii pakietowej. sieć zamknięta – Sieć przesyłowa i koordynowana sieć 110 kV. siła wyższa – Zdarzenie o charakterze zewnętrznym, niemożliwe do przewidzenia lub do zapobieżenia mimo zachowania należytej staranności, niezależne od woli stron i pozostające poza ich kontrolą, które faktycznie miało miejsce i może być obiektywnie zweryfikowane, uniemożliwiające w całości lub części wywiązanie się ze zobowiązań umownych, na stałe lub na pewien czas, którego skutkom nie można zapobiec, ani przeciwdziałać przy zachowaniu należytej staranności i środków, które z technicznego, finansowego lub ekonomicznego punktu widzenia są zasadnie możliwe dla strony. Przejawami siły wyższej są w szczególności: a) klęski żywiołowe, w tym pożar, powódź, susza, trzęsienie ziemi, huragan, sadź, b) akty władzy państwowej, w tym stan nadzwyczajny, stan wojenny, stan wyjątkowy, stan klęski żywiołowej, embarga, blokady, itp., c) działania wojenne, akty sabotażu, akty terroryzmu, INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 35 z 255 28 lipca 2025 r. d) strajk generalny lub inne niepokoje społeczne, w tym publiczne demonstracje, lokauty, z wyłączeniem strajku, który dotyczy tylko i wyłącznie jednej ze stron. Powyższa definicja nie ma zastosowania do przypadków siły wyższej, które uniemożliwiają OSP, okresowo lub na stałe, wypełnienie zobowiązań zgodnie z CACM GL, do których ma zastosowanie definicja pojęcia siły wyższej zawarta w art. 2 pkt 45 tego rozporządzenia. służba dyspozytorska / służba – Komórka organizacyjna przedsiębiorstwa elektroenergetycznego ruchowa uprawniona do prowadzenia ruchu sieciowego oraz kierowania pracą modułów wytwarzania energii i magazynów energii elektrycznej. służba nadzoru eksploatacji – Komórka organizacyjna przedsiębiorstwa elektroenergetycznego odpowiedzialna za sprawowanie nadzoru nad stanem technicznym urządzeń, uprawniona i upoważniona do wykonywania czynności łączeniowych oraz wydawania poleceń ruchowych w zakresie urządzeń będących w jej kompetencjach. sprawność magazynu energii – Sprawność magazynu energii elektrycznej w rozumieniu art. 7 ust. 2c elektrycznej ustawy Prawo energetyczne, tj. stosunek energii elektrycznej wyprowadzonej z magazynu energii elektrycznej do energii elektrycznej wprowadzonej do tego magazynu, wyrażony w procentach, w ramach jednego pełnego cyklu pracy magazynu energii elektrycznej, przy wykorzystaniu nominalnej pojemności tego magazynu oraz ładowania i rozładowywania go mocą nominalną. sprzedawca zobowiązany – Sprzedawca energii elektrycznej wyznaczony przez Prezesa URE i zobowiązany do zakupu energii elektrycznej wytworzonej w instalacji OZE, zgodnie z ustawą o OZE. stabilność kątowa – Stabilność kątowa w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 59 SO GL, tj. zdolność maszyn synchronicznych do utrzymania synchronizmu w sytuacji N i po zakłóceniu. stabilność napięciowa – Stabilność napięciowa w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 35 SO GL, tj. zdolność systemu przesyłowego do utrzymania dopuszczalnego napięcia we wszystkich węzłach systemu przesyłowego w sytuacji N i w trakcie zakłócenia. stan odbudowy systemu – Stan odbudowy systemu w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 38 SO GL, tj. stan systemu, w którym celem wszystkich działań w systemie przesyłowym jest przywrócenie systemu do pracy i utrzymanie bezpieczeństwa pracy po stanie zaniku zasilania lub stanie zagrożenia. stan zagrożenia – Stan zagrożenia w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 37 SO GL, tj. stan systemu, w którym została naruszona co najmniej jedna granica bezpieczeństwa pracy. stan zaniku zasilania – Stan zaniku zasilania w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 22 SO GL, tj. stan systemu, w którym praca części lub całości systemu przesyłowego została przerwana. synchronizacja – Operacja ruchowa polegająca na połączeniu z systemem elektroenergetycznym modułu wytwarzania energii lub połączeniu różnych systemów elektroenergetycznych po wyrównaniu INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 36 z 255 28 lipca 2025 r. częstotliwości, fazy i napięcia, prowadzącym do zmniejszenia różnicy wektorów łączonych napięć do wielkości bliskiej zeru. synchroniczny MWE – Synchroniczny moduł wytwarzania energii w rozumieniu art. 2 pkt 9 NC RfG, tj. niepodzielny zestaw instalacji, który może wytwarzać energię elektryczną w taki sposób, że częstotliwość generowanego napięcia, prędkość wirowania generatora oraz częstotliwość napięcia sieciowego pozostają w stałej proporcji i są tym samym zsynchronizowane. synchronous area framework – Umowa zawarta przez operatorów systemów przesyłowych agreement elektroenergetycznych działających w Regional Group Continental Europe w ramach ENTSO-E, w wykonaniu obowiązku wynikającego z (dalej również w skrócie art. 118 ust. 2 SO GL, która zobowiązuje tych operatorów do „SAFA RGCE”) stosowania zawartych w tej umowie: a) zbioru zasad i wymagań technicznych (dotyczących pracy wzajemnie połączonych sieci elektroenergetycznych) obowiązujących, na mocy kodeksów sieci, operatorów systemów przesyłowych elektroenergetycznych z krajów członkowskich Unii Europejskiej, b) zbioru dodatkowych wymagań, przyjętych jako obowiązujące, na podstawie tej umowy, operatorów systemów przesyłowych elektroenergetycznych działających w Regional Group Continental Europe. system automatycznej – System regulacyjny wykorzystywany przez OSP do prowadzenia regulacji częstotliwości i mocy automatycznej regulacji częstotliwości i mocy wymiany międzysystemowej pomiędzy KSE a pozostałą częścią systemu (dalej również w skrócie synchronicznego kontynentalnej Europy, poprzez automatyczną „system LFC”) aktywację na modułach wytwarzania energii współpracujących z regulatorem centralnym mocy w ramach regulacji wtórnej lub trójnej. system automatycznej – Zestaw urządzeń realizujący funkcję automatycznego odczytu i zapisu rejestracji danych wielkości mierzonych przez układy pomiarowe wyposażony w porty komunikacyjne do zdalnej transmisji danych. system elektroenergetyczny – System elektroenergetyczny w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy Prawo energetyczne, tj. sieci elektroenergetyczne oraz przyłączone do nich urządzenia i instalacje, współpracujące z tymi sieciami lub instalacjami. system IP DSR – System informatyczny dedykowany interwencyjnej ofertowej redukcji poboru mocy przez odbiorców (usługa IRP) i interwencyjnemu ofertowemu zwiększeniu poboru mocy przez odbiorców (usługa IZP), zarządzany przez OSP i udostępniany dostawcom tych usług w celu wsparcia realizacji tych usług oraz komunikacji z nimi związanej, oraz udostępniany OSDp w celu wsparcia procesu certyfikacji obiektów redukcji (ORed). system operatywnej – System umożliwiający OSP wymianę informacji ruchowych współpracy z dostawcami i planistycznych z dostawcami usług bilansujących. usług bilansujących (dalej również w skrócie „system SOWE”) INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 37 z 255 28 lipca 2025 r. system pomiarowo - – System informatyczny wykorzystywany do przetwarzania rozliczeniowy i udostępniania danych pomiarowych i pomiarowo - rozliczeniowych pozyskiwanych z systemu pomiarowego oraz z innych systemów. system pomiarowo - – System pomiarowo - rozliczeniowy, eksploatowany przez OSP, rozliczeniowy OSP dedykowany do wyznaczania ilości dostaw energii elektrycznej do celów rozliczeniowych. (dalej również w skrócie „system SPR”) system SCADA – System wspomagania dyspozytorskiego służący do gromadzenia, przetwarzania i wizualizacji danych o bieżącej pracy KSE oraz inicjacji procedur zdalnych operacji ruchowych, łączeniowych i czynności sterowniczych. system wymiany informacji o – System dedykowany do wymiany danych handlowych i technicznych rynku energii na rynku bilansującym, zgłaszania danych w ramach wymiany międzysystemowej, przetwarzania danych pomiarowych i (dalej również w skrócie udostępniania wyznaczonej energii rzeczywistej, udostępniania danych „system WIRE”) rozliczeniowych dostawcom usług bilansujących i podmiotom odpowiedzialnym za bilansowanie oraz rozliczeń usług systemowych. system zdalnego odczytu – System zdalnego odczytu w rozumieniu art. 3 pkt 68 ustawy Prawo energetyczne, tj. system informacyjny służący do pozyskiwania danych pomiarowych z liczników zdalnego odczytu i informacji o zdarzeniach rejestrowanych przez te liczniki oraz służący do wysyłania poleceń do liczników zdalnego odczytu. średnie napięcie – Napięcie wyższe od 1 kV i niższe od 110 kV. (dalej również w skrócie „SN”) taryfa OSP – Dokument określający zbiór cen i stawek opłat oraz warunków ich stosowania, opracowany przez PSE S.A. oraz zatwierdzany przez Prezesa URE i wprowadzony jako obowiązujący dla określonych w nim odbiorców w trybie określonym w ustawie Prawo energetyczne. uchyb regulacji – Różnica między wartością pomierzoną wielkości regulowanej i wartością zadaną tej wielkości w danym momencie czasu. uczestnik wymiany – Uczestnik rynku bilansującego, który zawarł umowę o świadczenie międzysystemowej usług przesyłania z OSP regulującą w szczególności warunki uczestnictwa w wymianie międzysystemowej. układ automatycznej regulacji – Układ automatycznej regulacji częstotliwości i mocy czynnej częstotliwości i mocy w połączonych systemach elektroenergetycznych, uwzględniający jednocześnie kryteria dotrzymania salda wymiany międzysystemowej i utrzymania częstotliwości, zgodnie z określonym algorytmem. układ automatycznej regulacji – Układ automatycznej regulacji napięcia i mocy biernej modułu napięcia i mocy biernej wytwarzania energii umożliwiający skoordynowaną pracę z nadrzędnym układem regulacji napięcia OSP, zgodnie z pkt 5.1. (dalej również w skrócie załącznika nr 1 do rozporządzenia systemowego. „układ ARNE”) układ kompensacji mocy – Dedykowane urządzenie lub zespół urządzeń posiadających zdolność biernej do kompensacji mocy biernej, tj. kompensator statyczny, kompensator synchroniczny, dławik, bateria kondensatorów. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 38 z 255 28 lipca 2025 r. układ pomiarowo - – Układ pomiarowo - rozliczeniowy w rozumieniu art. 3 pkt 63 ustawy rozliczeniowy Prawo energetyczne, tj. urządzenia pomiarowo - rozliczeniowe, liczniki i inne przyrządy pomiarowe, a także układy połączeń między nimi, służące bezpośrednio lub pośrednio do pomiarów ilości energii elektrycznej i rozliczeń za tę energię, w szczególności liczniki energii czynnej i liczniki energii biernej, w tym takie liczniki wraz z przekładnikami prądowymi i napięciowymi. układ pomiarowo - – Układ pomiarowo - rozliczeniowy, którego wskazania stanowią rozliczeniowy podstawowy podstawę do rozliczeń ilościowych i wartościowych. układ pomiarowo - – Układ pomiarowo - rozliczeniowy, którego wskazania stanowią rozliczeniowy rezerwowy podstawę do rozliczeń ilościowych i wartościowych w przypadku nieprawidłowego działania układu pomiarowo - rozliczeniowego podstawowego. układ pomiarowy – Układ pomiarowo - rozliczeniowy lub układ pomiarowy bilansowo - kontrolny. układ pomiarowy – Urządzenia pomiarowe, liczniki energii elektrycznej i inne przyrządy bilansowo - kontrolny pomiarowe, w tym analizatory jakości energii elektrycznej, a także układy połączeń między nimi, wraz z przekładnikami prądowymi i napięciowymi, służące do pomiarów ilości i jakości energii elektrycznej w celu monitorowania i bilansowania obiektów elektroenergetycznych lub obszarów sieci. układ przekształtnikowy – Zestaw urządzeń do przekształcania prądu zmiennego AC na prąd HVDC stały DC i odwrotnie, dla potrzeb przesyłania energii sieciami wysokiego napięcia prądu stałego HVDC. układ SCO – Układ SCO w rozumieniu § 2 pkt 41 rozporządzenia systemowego, tj. zespół urządzeń wykonujących pomiar częstotliwości za pomocą przekaźnika SCO, dystrybucję sygnałów sterujących i wyłączenie odbioru za pomocą wyłączników. układ telemechaniki – Zespół urządzeń służących do zbierania i zdalnego przesyłu informacji w systemie elektroenergetycznym, obejmujący telemetrię (przesył pomiarów), telesygnalizację (przesył sygnałów dyskretnych), telesterowanie (przesył poleceń), bądź innych informacji specjalnych. układ wzbudzenia – Układ służący do wytworzenia prądu magnesującego modułu wytwarzania energii. umowa przesyłania – Umowa o świadczenie usług przesyłania energii elektrycznej na podstawie której, OSP świadczy użytkownikowi systemu usługi przesyłania energii elektrycznej. umowa udostępniania KSE – Umowa o świadczenie usługi udostępniania krajowego systemu elektroenergetycznego na podstawie której, OSP świadczy użytkownikowi systemu usługę udostępniania krajowego systemu elektroenergetycznego. usługi elastyczności – Usługi elastyczności w rozumieniu art. 3 pkt 11k ustawy Prawo energetyczne, tj. usługi świadczone na rzecz OSD przez agregatora lub przez użytkowników systemu będących odbiorcami aktywnymi, wytwórcami, posiadaczami magazynów energii elektrycznej, których sieci, instalacje lub urządzenia są przyłączone do sieci dystrybucyjnej INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 39 z 255 28 lipca 2025 r. elektroenergetycznej, z wyłączeniem koordynowanej sieci 110 kV, w celu zapewnienia bezpieczeństwa i zwiększenia efektywności rozwoju systemu dystrybucyjnego, w tym zarządzania ograniczeniami sieciowymi w sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, z wyłączeniem koordynowanej sieci 110 kV. usługi systemowe – Usługi systemowe w rozumieniu art. 3 pkt 23e ustawy Prawo energetyczne, tj. usługi świadczone na rzecz operatora systemu niezbędne do funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, w tym usługi bilansujące i usługi systemowe niedotyczące częstotliwości, z wyłączeniem usług świadczonych w ramach zarządzania ograniczeniami sieciowymi aktywowanych poza zintegrowanym procesem grafikowania w rozumieniu art. 2 pkt 19 rozporządzenia 2017/2195. usługi systemowe – Usługi systemowe niedotyczące częstotliwości w rozumieniu art. 3 niedotyczące częstotliwości pkt 23f ustawy Prawo energetyczne, tj. usługi systemowe wykorzystywane do: (dalej również w skrócie „usługi napięciowe”) a) regulacji napięcia w stanach ustalonych, b) szybkiej iniekcji prądu biernego oraz regulacji mocy biernej, c) zapewnienia inercji w celu zachowania stabilności sieci lokalnej, d) dostarczania prądu zwarciowego, e) zapewnienia zdolności do uruchomienia bez zasilania z systemu, f) pracy w układzie wydzielonym oraz pracy wyspowej. użytkownik systemu – Użytkownik systemu w rozumieniu art. 3 pkt 12b ustawy Prawo energetyczne, tj. podmiot dostarczający energię elektryczną do systemu elektroenergetycznego lub podmiot zaopatrywany z tego systemu, w tym odbiorca. wniosek o określenie – Dokument składany przez podmiot ubiegający się o przyłączenie warunków przyłączenia urządzeń, instalacji lub sieci do sieci przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej. współczynnik tg  – Stosunek mocy biernej do mocy czynnej. wydzielony MWE – Wydzielona jednostka wytwórcza w rozumieniu art. 3 pkt 11fa ustawy Prawo energetyczne, tj. jednostka wytwórcza, z której cała wytworzona energia elektryczna jest objęta bezpośrednim dostarczaniem energii elektrycznej do wydzielonego odbiorcy. wydzielony odbiorca – Wydzielony odbiorca w rozumieniu art. 3 pkt 11fb ustawy Prawo energetyczne, tj. odbiorca, który nie jest przyłączony do sieci elektroenergetycznej lub jest przyłączony do sieci elektroenergetycznej w sposób uniemożliwiający wprowadzanie energii elektrycznej wytworzonej w wydzielonej jednostce wytwórczej do tej sieci, lub spełnia warunki, wymagania techniczne i obowiązki, o których mowa w art. 7aa ust. 3 ustawy Prawo energetyczne. wykres kołowy generatora – Wykres przedstawiający dopuszczalny teoretycznie obszar pracy generatora, określający m.in. obciążenia mocą bierną generatora. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 40 z 255 28 lipca 2025 r. wyłącznik blokowy – Wyłącznik zainstalowany po stronie wyższego napięcia transformatora blokowego, w torze wyprowadzenia mocy z modułu wytwarzania energii, łączący transformator blokowy z linią blokową. wyłącznik generatorowy – Wyłącznik zainstalowany po stronie niższego napięcia transformatora blokowego, w torze wyprowadzenia mocy z modułu wytwarzania energii, łączący generator z transformatorem blokowym. wyłącznik sieciowy – Wyłącznik zainstalowany w torze wyprowadzenia mocy modułu wytwarzania energii, łączący linię blokową z systemem szyn rozdzielni, do której przyłączony jest moduł wytwarzania energii. wytwórca – Przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej. zabieg eksploatacyjny – Zespół planowych i nieplanowych czynności wykonanych na obiekcie, urządzeniu, układzie lub instalacji elektroenergetycznej w zakresie wynikającym ze szczegółowych instrukcji eksploatacji tego obiektu, urządzenia, układu lub instalacji. zagrożenie bezpieczeństwa – Zagrożenie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej w rozumieniu dostaw energii elektrycznej art. 3 pkt 16d ustawy Prawo energetyczne, tj. stan KSE lub jego części, uniemożliwiający zapewnienie bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej lub równoważenie dostaw energii elektrycznej z zapotrzebowaniem na tę energię. zakład wytwarzania energii – Zakład wytwarzania energii w rozumieniu art. 2 pkt 6 NC RfG, tj. zakład, który przekształca energię pierwotną w energię elektryczną i który (dalej również w skrócie składa się z jednego modułu wytwarzania energii lub z większej liczby „ZWE”) modułów wytwarzania energii przyłączonych do sieci w co najmniej jednym punkcie przyłączenia. zakłócenie – Zakłócenie w rozumieniu art. 3 pkt 31 SO GL, tj. niezaplanowane zdarzenie, które może wyprowadzić system przesyłowy ze stanu normalnego. Na potrzeby IRiESP zakłócenie oznacza także nieplanowane wyłączenie samoczynne lub ręczne, albo niedotrzymanie oczekiwanych parametrów pracy elementów majątku sieciowego. Zakłócenie może zaistnieć z uszkodzeniem elementu majątku sieciowego lub bez uszkodzenia. zakres regulacji wtórnej – Obszar nastawienia zmian mocy w modułach wytwarzania energii w ramach regulacji wtórnej, przy których regulator wtórny może interweniować automatycznie w obu kierunkach, ze stałym gradientem od aktualnego punktu pracy. zapotrzebowanie do pokrycia – Zapotrzebowanie na moc w KSE powiększone o moc ładowania przez elektrownie krajowe (odbioru energii) magazynów energii elektrycznej i pomniejszone o saldo wymiany międzysystemowej. zapotrzebowanie na moc – Suma mocy czynnej pobranej przez wszystkich odbiorców krajowych, w KSE mocy czynnej potrzeb ogólnych elektrowni, potrzeb własnych modułów wytwarzania energii oraz strat sieciowych. zapotrzebowanie sieci – Zapotrzebowanie sieci w rozumieniu § 2 pkt 47 rozporządzenia systemowego, tj. zapotrzebowanie na moc odbiorców przyłączonych do INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 41 z 255 28 lipca 2025 r. sieci przesyłowej i dystrybucyjnej oraz bezpośrednio do urządzeń, instalacji lub sieci innych przedsiębiorstw energetycznych, powiększone o straty w sieci przesyłowej i dystrybucyjnej, pomniejszone o moc bezpośrednio dostarczaną przez moduły wytwarzania energii do odbiorców z pominięciem sieci należącej do innych przedsiębiorstw energetycznych. zasób – Zasób w rozumieniu § 2 pkt 48 rozporządzenia systemowego, tj. moduł wytwarzania energii, w tym instalacja OZE, magazyn energii elektrycznej, instalacja odbiorcza lub jednostka odbiorcza, wraz z przyporządkowanymi im rzeczywistymi miejscami dostarczania energii elektrycznej. zdalne sterowanie – Sterowanie pracą urządzeń realizowane przez służbę dyspozytorską lub nadzoru eksploatacji właściwego operatora systemu za pomocą dedykowanych urządzeń telekomunikacyjnych. zdarzenie ruchowe – Jakakolwiek zmiana: a) stanu pracy urządzenia, instalacji lub sieci, b) układu połączeń, c) nastaw regulacyjnych, d) nastaw sterowniczych. zespół urządzeń służących do – Zespół urządzeń służących do wyprowadzenia mocy w rozumieniu wyprowadzenia mocy art. 3 pkt 13 ustawy o MFW, tj. wyodrębniony zespół urządzeń i budowli związanych, jak i niezwiązanych trwale z gruntem, w tym dnem morskim, służących do wyprowadzenia mocy z morskiej farmy wiatrowej od zacisków strony górnego napięcia transformatora lub transformatorów znajdujących się na stacji albo stacjach elektroenergetycznych zlokalizowanych w polskich obszarach morskich do miejsca rozgraniczenia własności określonego we wstępnych warunkach przyłączenia lub warunkach przyłączenia. 2. Dla celów IRiESP mają ponadto zastosowanie, inne niż przywołane powyżej, definicje, o których mowa w kodeksach sieci oraz w TCM - warunki dotyczące bilansowania i definicje zawarte w art. 3 ustawy Prawo energetyczne oraz wydanych na jej podstawie aktach wykonawczych. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 42 z 255 28 lipca 2025 r.