### 1. Sieć Zamknięta 1.1. Obszar sieci zamkniętej 1. Krajowa sieć elektroenergetyczna NN i WN ma decydujący wpływ na bezpieczeństwo pracy sieci elektroenergetycznej i integralność KSE. Ze względów funkcjonalnych wyróżnia się w niej: (1) sieć zamkniętą, obejmującą elementy sieciowe pracujące trwale lub okresowo w układach pierścieniowych (z wyłączeniem jednostronnie zasilanych pierścieni lokalnych 110 kV), która ma zapewniać niezawodną realizację funkcji przesyłowych i dystrybucyjnych w KSE. W sieci zamkniętej przepływy energii elektrycznej przez poszczególne jej elementy zależą od stanu pracy innych elementów tej sieci oraz rozkładu wytwarzania między przyłączone do tej sieci MWE (Rysunek 1.1. 1. (1)); (2) sieć otwartą, obejmującą elementy sieciowe 110 kV pracujące trwale w układzie promieniowym lub jednostronnie zasilanych pierścieni lokalnych, która ma realizować wyłącznie funkcje dystrybucyjne (Rysunek 1.1. 1. (2)). Sieć NN i WN Rysunek 1.1. 1. (1) Poglądowy schemat sieci zamkniętej INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 45 z 255 28 lipca 2025 r. Sieć WN jednostronnie zasilany pierścień lokalny Rysunek 1.1. 1. (2) Poglądowy schemat sieci otwartej 2. Sieć zamknięta dzieli się operacyjnie na: (1) sieć przesyłową, w której za rozbudowę, eksploatację i prowadzenie ruchu sieciowego odpowiada OSP; (2) koordynowaną sieć 110 kV, w której za rozbudowę, eksploatację oraz prowadzenie ruchu sieciowego odpowiada wyznaczony OSD, z uwzględnieniem uprawnień decyzyjnych OSP wynikających z ustawy Prawo energetyczne i wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych. 1.2. Połączenia międzysystemowe 1. KSE połączony jest z systemami elektroenergetycznymi: (1) Niemiec, Czech i Słowacji - połączeniami synchronicznymi prądu przemiennego 220 i 400 kV; (2) Ukrainy - połączeniem synchronicznym prądu przemiennego 400 kV; (3) Szwecji - połączeniem niesynchronicznym (stałoprądowym) SwePol Link; (4) Litwy - połączeniem niesynchronicznym (z wykorzystaniem wstawki konwertorowej prądu stałego) LitPol Link. 2. Współpraca OSP w zakresie wymiany międzysystemowej z operatorami systemów elektroenergetycznych: (1) Niemiec, Czech i Słowacji - odbywa się na zasadach określonych w SAFA RGCE; (2) Ukrainy, Szwecji i Litwy - odbywa się na zasadach określonych w umowach dwustronnych. 3. Okresowo do KSE mogą być przyłączane, poprzez połączenia prądu przemiennego, wydzielone MWE z systemów elektroenergetycznych innych krajów pracujących niesynchronicznie z KSE, według zasad ustalonych w umowach dwustronnych. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 46 z 255 28 lipca 2025 r. 4. Połączenia krajowej, koordynowanej sieci 110 kV z zagranicznymi sieciami dystrybucyjnymi mogą być realizowane wyłącznie w układach wydzielonych, poprzez wyodrębnienie MWE lub obszarów sieci dystrybucyjnej. Współpraca na tych połączeniach odbywa się według zasad uzgodnionych pomiędzy właściwymi operatorami systemów dystrybucyjnych i OSP. 5. Poprzez połączenia, o których mowa w pkt 1. oraz 3. i 4., realizuje się wymianę międzysystemową, którą dzieli się na: (1) wymianę równoległą - realizowaną pomiędzy KSE a systemami elektroenergetycznymi pracującymi synchronicznie; (2) wymianę nierównoległą - realizowaną z wykorzystaniem połączeń stałoprądowych lub układów wydzielonych. 1.3. Parametry techniczne sieci i urządzeń 1. Podstawowymi elementami sieci zamkniętej są linie napowietrzne i kablowe, transformatory oraz rozdzielnie NN i 110 kV. 2. Zakres danych charakteryzujących elementy sieci zamkniętej jest określony w TCM - zakres wymienianych danych. Wymiana tych danych odbywa się zgodnie z zasadami tam określonymi oraz z uwzględnieniem postanowień IRiESP - Korzystanie. 1.4. Wymagania dotyczące parametrów jakościowych energii elektrycznej, mocy biernej oraz niezawodności pracy sieci zamkniętej 1.4.1. Parametry jakościowe energii elektrycznej i moc bierna 1. Częstotliwość znamionowa w sieci wynosi 50 Hz. 2. Napięcia znamionowe w sieci zamkniętej wynoszą 400, 220 i 110 kV. 3. Parametry jakościowe energii elektrycznej w sieci zamkniętej, w szczególności dopuszczalne wartości: (1) średnich częstotliwości; (2) odchyleń średnich wartości skutecznych napięcia zasilającego; (3) wskaźnika długookresowego migotania światła; (4) niesymetrii napięcia zasilającego, wyrażone składową symetryczną kolejności przeciwnej napięcia zasilającego odniesioną do składowej symetrycznej kolejności zgodnej napięcia zasilającego; (5) harmonicznych napięcia zasilającego; (6) współczynnika odkształcenia wyższymi harmonicznymi napięcia zasilającego (THD); określone są w § 45 ust. 1 rozporządzenia systemowego. 4. Parametry jakościowe energii elektrycznej, inne niż określone w pkt 1.4.1., określa umowa przesyłania. 5. OSP zapewnia utrzymanie parametrów jakościowych energii elektrycznej, o których mowa w pkt 3. pod warunkiem, że: (1) sieć funkcjonuje bez zakłóceń (normalny stan pracy sieci); (2) użytkownik systemu pobiera lub wprowadza do sieci moc czynną nie większą od mocy umownej; (3) moc bierna pobierana lub wprowadzana do sieci przez użytkownika systemu nie przekracza wartości granicznych, tj. współczynnik tg φ mieści się w przedziale od 0,0 do 0,4 chyba, że w umowie przysyłania określono inaczej; INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 47 z 255 28 lipca 2025 r. (4) użytkownik systemu wypełnia zobowiązania dotyczące regulacji mocy biernej i napięcia określone w umowie przysyłania. 6. MWE przyłączony do sieci o napięciu 110 kV lub wyższym powinien spełniać wymagania określone w § 45 ust. 4 rozporządzenia systemowego w miejscu przyłączenia do sieci, w zakresie: (1) szybkich zmian napięcia (RVC); (2) udziału w całkowitych wahaniach napięcia, mierzonego przyrostem wartości krótkookresowego współczynnika migotania światła i długookresowego współczynnika migotania światła ponad wartość tła; (3) harmonicznych napięcia; (4) współczynnika odkształcenia wyższymi harmonicznymi napięcia zasilającego (THD). 7. PPM w przypadku niedotrzymania parametrów jakości energii elektrycznej może zostać wyłączony, na polecenie właściwego operatora systemu, do czasu usunięcia nieprawidłowości. 8. Wymagania określone w pkt 6. i 7. stosuje się odpowiednio do MEE przyłączonego poprzez urządzenia energoelektroniczne do sieci o napięciu 110 kV lub wyższym. 9. Dla uzgodnionych przez OSP i OSD obszarów sieci dystrybucyjnej, średnie 15 - minutowe wartości współczynnika tg φ powinny zawierać się w przedziale od 0,0 do 0,4, przy czym dla wyznaczenia współczynnika przyjmuje się sumę wartości mocy czynnej i sumę wartości mocy biernej pomierzonych na granicy tych obszarów. Średnie 15 - minutowe wartości współczynnika tg φ określa wzór: NT , j N L, j N G , j N B, j     (Q T , ik  QL ,lk  QG , mk  QB , nk ) tg jk  i 1 l 1 m 1 n 1 NT , j N L, j N G , j    (P i 1 l 1 m 1 T , ik  PL ,lk PG , mk ) gdzie: j  numer obszaru OSDp k  k-ty kwadrans doby, przy czym: k=1 oznacza okres od 00:01 do 00:15; k=2 oznacza okres od 00:16 do 00:30; … k=96 oznacza okres od 23:46 do 24:00; z zastrzeżeniem, że w przypadku zmiany czasu lato/zima liczba kwadransów doby wynosi odpowiednio 100 lub 92 QT,ik  średnia wartość mocy biernej zmierzona po dolnej stronie i-tego autotransformatora/transformatora NN/110 kV dla k-tego przedziału 15 - minutowego [MVar] QL,lk  średnia wartość mocy biernej przesyłana l-tą linią międzyobszarową dla k-tego przedziału 15 - minutowego zmierzona w rozdzielni należącej do j-tego obszaru [MVar]. W przypadku linii kablowych będących w całości własnością danego OSDp, należy użyć pomiaru mocy z drugiego końca tych linii INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 48 z 255 28 lipca 2025 r. QG,mk  średnia wartość mocy biernej zmierzona po górnej stronie transformatora blokowego m-tego generatora dla k-tego przedziału 15 - minutowego [MVar] QB,nk  średnia wartość mocy n-tego źródła mocy biernej, załączonego w rozdzielni 110 kV dla k-tego przedziału 15 - minutowego [MVar] PT,ik  średnia wartość mocy czynnej zmierzona po dolnej stronie i-tego autotransformator/transformatora NN/110 kV dla k-tego przedziału 15 - minutowego [MW] PL,lk  średnia wartość mocy czynnej przesyłana l-tą linią międzyobszarową dla k-tego przedziału 15 - minutowego zmierzona w rozdzielni należącej do j-tego obszaru [MW]. W przypadku linii kablowych będących własnością danego OSDp, należy użyć pomiaru mocy z drugiego końca tych linii PG,mk  średnia wartość mocy czynnej zmierzona po górnej stronie transformatora blokowego m-tego generatora dla k-tego przedziału 15 - minutowego [MW] NT,j  liczba autotransformatorów/transformatorów NN/110 kV w j-tym obszarze NL,j  liczba linii międzyobszarowych 110 kV j-tego obszaru, do których zaliczają się linie wymiany z: 1) innymi obszarami danego OSDp; 2) innymi OSDp; 3) OSP; 4) operatorami sąsiednich systemów przesyłowych; 5) wytwórcami lokalnymi działającymi na terenie sąsiednich obszarów, przyłączonymi do sieci o napięciu 110 kV NG,j  liczba MWE przyłączonych do rozdzielni 110 kV w j-tym obszarze NB,j  liczba źródeł mocy biernej będących własnością OSP, zainstalowanych w rozdzielniach 110 kV w j-tym obszarze Przyjmuje się, że moc czynna (bierna) wpływająca do węzła sieci ma znak dodatni, a moc wypływająca z węzła ma znak ujemny. 10. Obszary, dla których jest wyznaczany współczynnik tg φ są określone w umowie przesyłania zawartej z OSD. Jeżeli strony umowy przesyłania nie uzgodnią powyższych obszarów, przyjmuje się następujące obszary wyznaczania współczynnika tg φ: (1) na terenie ENERGA - OPERATOR S.A. - 6 obszarów obejmujących: Oddział w Gdańsku, Oddział w Toruniu, Oddział w Olsztynie, Oddział w Koszalinie, Oddział w Płocku, Oddział w Kaliszu; (2) na terenie ENEA Operator sp. z o.o. - 5 obszarów obejmujących: Oddział Dystrybucji Szczecin, Oddział Dystrybucji Gorzów Wielkopolski, Oddział Dystrybucji Zielona Góra, Oddział Dystrybucji Poznań, Oddział Dystrybucji Bydgoszcz; (3) na terenie TAURON Dystrybucja S.A. - 11 obszarów obejmujących: Oddział we Wrocławiu, Oddział w Wałbrzychu, Oddział w Legnicy, Oddział w Jeleniej Górze, Oddział w Opolu, Oddział w Częstochowie, Oddział w Będzinie, Oddział w Krakowie, Oddział w Bielsku - Białej, Oddział w Tarnowie, Oddział w Gliwicach; INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 49 z 255 28 lipca 2025 r. (4) na terenie PGE Dystrybucja S.A. - 7 obszarów obejmujących: Oddział Lublin, Oddział Białystok, Oddział Łódź, Oddział Rzeszów, Oddział Warszawa, Oddział Zamość, Oddział Skarżysko - Kamienna; (5) na terenie Stoen Operator Sp. z o.o. - 1 obszar; (6) na terenie Energoserwis Kleszczów Sp. z o.o. - 1 obszar. W przypadku zmiany firmy pod jaką prowadzi działalność dany OSD lub powyższych obszarów działalności, OSD jest obowiązany do poinformowania OSP w formie pisemnej, o dokonanej zmianie, na adres: Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. Departament Zarządzania Systemem ul. Warszawska 165; 05 - 520 Konstancin - Jeziorna. 11. Zmiana obszarów, dla których jest wyznaczany współczynnik tg φ nie może być dokonywana częściej niż raz na rok. Zmiana powinna być dokonana w formie aneksu do umowy przesyłania, nie później niż do końca listopada roku poprzedzającego. 12. OSD zobowiązany jest do monitorowania na bieżąco współczynnika tg φ dla uzgodnionych obszarów, wyznaczonych zgodnie z pkt 10. 13. Na wystąpienie OSP, w ciągu 3 dni roboczych od daty otrzymania tego wystąpienia, OSD zobowiązany jest dostarczyć wyznaczone dla wskazanych obszarów średnie 15 - minutowe wartości współczynnika tg φ. OSP określa obszary i przedział czasu oraz ustala z OSD format przekazania tych danych. 14. W uzasadnionych przypadkach, na wystąpienie OSP, OSD w ciągu 10 dni roboczych od daty otrzymania tego wystąpienia, zobowiązany jest dostarczyć dane pomiarowe za okres ostatnich 12 miesięcy, niezbędne do wyznaczenia współczynnika tg φ poszczególnych obszarów dla wskazanych przedziałów czasowych. 1.4.2. Niezawodność pracy 1. Zakłada się, że układ pracy sieci zamkniętej, aktualny lub planowany (dotyczy planowania krótko i średnioterminowego - do 3 lat) spełnia warunki niezawodności, tj. także wymagania bezpieczeństwa, gdy spełnione są warunki określone w pkt 2. - 10. 2. Obciążenia prądowe poszczególnych elementów sieci są niższe od dopuszczalnych długotrwale. 3. Napięcia w miejscach przyłączenia mieszczą się w zakresach określonych zgodnie z art. 27 ust. 1 SO GL. 4. W celu utrzymania wymaganych przez SO GL poziomów napięć, napięcia w rozdzielniach do których przyłączone są bezpośrednio MWE, powinny się mieścić w zakresach podanych w Tabeli 1.4.2. 4. Tabela 1.4.2. 4. Napięcia w rozdzielniach NN i 110 kV [kV] w przypadku sieci funkcjonującej bez zakłóceń rodzaj rozdzielni /sieć 400 kV 220 kV 110 kV rozdzielnie NN i 110 kV, do których 400÷420 kV 220÷245 kV 110÷121 kV przyłączone są bezpośrednio MWE 5. Moce (prądy) zwarciowe w poszczególnych rozdzielniach nie przekraczają mocy (prądów) wyłączalnych zainstalowanych wyłączników. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 50 z 255 28 lipca 2025 r. 6. Zapas stabilności napięciowej (wyrażony w procentach) jest obliczany zgodnie ze wzorem i jest nie mniejszy niż 10%. Pmax  P0 ZSN  *100% P0 gdzie: P0  zapotrzebowanie na moc w KSE w stanie wyjściowym Pmax  zapotrzebowanie na moc w KSE, przy którym następuje załamanie napięć 7. Awaryjne wyłączenie w danym układzie sieci zamkniętej dowolnego, pojedynczego jej elementu, w szczególności MWE, transformatora, linii jednotorowej, jednego toru linii dwutorowej, sekcji szyn lub systemu szyn (gdy jest niesekcjonowany) nie spowoduje: (1) pozbawienia odbiorców zasilania, z wyjątkiem odbiorców zasilanych bezpośrednio z wyłączonego elementu; (2) zwiększenia obciążenia prądowego żadnego z elementów sieciowych powyżej wartości dopuszczalnej długotrwale (w przypadku elementów, których nie można przeciążać) lub wartości dopuszczalnej okresowo (w przypadku elementów, dla których dopuszcza się możliwość przeciążania przez określony czas), przy czym: (a) układ pracy sieci zamkniętej (aktualny lub planowany), w którym wyłączenie pojedynczego elementu może prowadzić do przeciążeń dopuszczalnych okresowo, jest dopuszczalny jedynie wtedy, gdy możliwe jest odciążenie tego elementu w zadanym czasie bez wprowadzania ograniczeń zasilania odbiorców, w szczególności poprzez ręczne lub automatyczne przełączenia w sieci, ręczne lub automatyczne odstawienie lub załączenie MWE lub ręczne lub automatyczne zaniżanie lub zawyżanie generacji MWE, (b) możliwość okresowego przeciążania elementów sieci zamkniętej, wartość dopuszczalnego przeciążenia, czas jego trwania oraz ewentualne warunki dodatkowe są określone indywidualnie dla poszczególnych elementów sieci przez służby eksploatacyjne OSP i OSD; (3) przekroczenia zakresu napięć dopuszczalnych, określonych zgodnie z art. 27 ust. 1 SO GL; (4) obniżenia zapasu stabilności napięciowej poniżej 5%; (5) pojawienia się nietłumionych kołysań mocy MWE prowadzących do utraty ich stabilności kątowej. 8. Awaryjne wyłączenie dwóch linii, równoczesne lub sekwencyjne, nie spowoduje załamania pracy części sieci zamkniętej o sumarycznym zapotrzebowaniu większym niż 200 MW. 9. Awaryjne wyłączenie w obszarze deficytowym (obszar, w którym moc pobierana jest większa od mocy wytwarzanej): (1) największego MWE pracującego w tym obszarze i pojedynczej linii zasilającej ten obszar; lub (2) największego MWE pracującego w tym obszarze i transformatora zasilającego ten obszar; nie spowoduje przekroczeń i wystąpienia zagrożeń, o których mowa w pkt 7. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 51 z 255 28 lipca 2025 r. 10. Żadne spośród potencjalnie możliwych zwarć w danym układzie pracy sieci zamkniętej, w szczególności zwarć trójfazowych, nie spowoduje powstania kołysań mocy prowadzących do utraty stabilności kątowej synchronicznych MWE, jeżeli krytyczny czas trwania zwarcia nie przekracza: (1) 120 ms w rozdzielniach, w których czas likwidacji zwarć przez układy i urządzenia EAZ (łącznie z czasem działania aparatury pierwotnej i łącz telekomunikacyjnych dla potrzeb EAZ) nie przekracza 100 ms; (2) 145 ms w rozdzielniach, w których czas likwidacji zwarć przez układy i urządzenia EAZ (łącznie z czasem działania aparatury pierwotnej i łącz telekomunikacyjnych dla potrzeb EAZ) nie przekracza 120 ms; (3) 180 ms w rozdzielniach, w których czas likwidacji zwarć przez układy i urządzenia EAZ (łącznie z czasem działania aparatury pierwotnej i łącz telekomunikacyjnych dla potrzeb EAZ) nie przekracza 150 ms. 11. Do pozostałych wskaźników charakteryzujących jakość i niezawodność dostaw energii elektrycznej w sieci zamkniętej oraz bezpieczeństwo pracy tej sieci, zalicza się: (1) poziom oraz dostępność rezerw mocy, zgodnie z pkt 10.2. 11. - 13. i 11.6., usług systemowych, o których mowa w pkt 1.1. IRiESP - Bilansowanie oraz usług bilansujących, o których mowa w TCM - warunki dotyczące bilansowania; (2) margines bezpieczeństwa przesyłu - zgodnie z pkt 3.3. IRiESP - Bilansowanie; (3) wskaźniki charakteryzujące dotrzymywanie przez MWE oraz MEE wymaganych warunków pracy - zgodnie z pkt 3.3.1. i 3.3.4.; (4) warunki pracy MWE - zgodnie z pkt 3.3.1.; (5) wskaźniki dotyczące przerw w dostarczaniu energii elektrycznej określone zgodnie z przepisami rozporządzenia systemowego, w szczególności: (a) czas trwania jednorazowej przerwy planowanej i nieplanowanej w dostarczaniu energii elektrycznej oraz dopuszczalny łączny czas trwania w ciągu roku kalendarzowego wyłączeń planowanych i nieplanowanych, (b) wskaźniki dotyczące czasu trwania przerw w dostarczaniu energii elektrycznej, wyznaczone dla poprzedniego roku kalendarzowego. 1.5. Modele sieci zamkniętej 1.5.1. Struktura modelu 1. Modele matematyczne sieci zamkniętej tworzy się w celu wykonywania analiz systemowych pozwalających na określenie warunków pracy sieci w różnych stanach jej pracy. Wyniki analiz systemowych są istotnym elementem decyzyjnym w procesie planowania krótkookresowego, średniookresowego i długoterminowego. 2. W modelu matematycznym sieci zamkniętej odwzorowane są następujące elementy: (1) wszystkie linie elektroenergetyczne, transformatory i rozdzielnie wchodzące w skład sieci zamkniętej; (2) sieci sąsiednich systemów elektroenergetycznych w zakresie niezbędnym dla poprawności obliczeń; (3) MWE przyłączone do sieci zamkniętej; (4) inne niż MWE źródła mocy biernej; (5) odbiory mocy czynnej i biernej przyłączone do sieci zamkniętej. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 52 z 255 28 lipca 2025 r. 3. Model sieci zamkniętej zawiera następujące dane: (1) parametry elektryczne linii elektroenergetycznych (rezystancję, reaktancję, susceptancję, dopuszczalną obciążalność) wchodzących w skład sieci zamkniętej; (2) parametry elektryczne i regulacyjne transformatorów wchodzących w skład sieci zamkniętej; (3) założone punkty pracy MWE pozwalające na zbilansowanie przyjętego zapotrzebowania na moc KSE; (4) parametry techniczne MWE przyłączonych do sieci zamkniętej; (5) topologię sieci w układzie węzłowym; (6) całkowite zapotrzebowanie na moc z rozbiciem na poszczególne węzły sieci, do których przyłączeni są odbiorcy końcowi lub sieci promieniowe. 4. OSP aktualizuje model matematyczny sieci zamkniętej w możliwie najpełniejszym zakresie, w przypadku zmiany stanu pracy sieci zamkniętej, którego dotyczy analiza. 5. OSP wykonuje następujące analizy systemowe: (1) obliczenia rozpływów mocy w sieci zamkniętej; (2) obliczenia parametrów zwarciowych sieci zamkniętej; (3) obliczenia stabilności kątowej sieci zamkniętej dla dużych i małych zakłóceń; (4) obliczenia stabilności napięciowej sieci zamkniętej; (5) obliczenia parametrów niezawodności dostaw energii elektrycznej w sieci zamkniętej. 1.5.2. Podstawowe modele sieci zamkniętej 1. OSP tworzy podstawowe modele matematyczne sieci zamkniętej dla normalnych stanów pracy tej sieci. 2. Podstawowe modele matematyczne sieci zamkniętej tworzone są dla poniższych charakterystycznych okresów czasu w ciągu roku kalendarzowego: (1) szczyt ranny i wieczorny oraz dolina nocna w sezonie zimowym; (2) szczyt ranny oraz dolina nocna w sezonie letnim. INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI PRZESYŁOWEJ obowiązuje od dnia strona 53 z 255 28 lipca 2025 r.