ZAŁĄCZNIK I Zakresy częstotliwości, o których mowa w art. 11 Zakres częstotliwości Czas pracy 47,0 Hz – 47,5 Hz 60 sekund 47,5 Hz – 48,5 Hz określa każdy właściwy OSP, ale dłuższy niż czasy określone dla wytwarzania i odbioru według, odpowiednio, rozporządzenia (UE) 2016/631 i rozporządzenia (UE) 2016/1388 oraz dłuższy niż czasy przewidziane w art. 39 dla modułów parku energii z podłączeniem prądu stałego 48,5 Hz – 49,0 Hz określa każdy właściwy OSP, ale dłuższy niż czasy określone dla wytwarzania i odbioru według, odpowiednio, rozporządzenia (UE) 2016/631 i rozporządzenia (UE) 2016/1388 oraz dłuższy niż czasy przewidziane w art. 39 dla modułów parku energii z podłączeniem prądu stałego 49,0 Hz – 51,0 Hz nieograniczony 51,0 Hz – 51,5 Hz określa każdy właściwy OSP, ale dłuższy niż czasy określone dla wytwarzania i odbioru według, odpowiednio, rozporządzenia (UE) 2016/631 i rozporządzenia (UE) 2016/1388 oraz dłuższy niż czasy przewidziane w art. 39 dla modułów parku energii z podłączeniem prądu stałego 51,5 Hz – 52,0 Hz określa każdy właściwy OSP, ale dłuższy niż czasy przewidziane w art. 39 dla modułów parku energii z podłączeniem prądu stałego Tabela 1: Minimalne czasy, w których system HVDC musi być zdolny do pracy przy różnych częstotliwościach odbiegających od wartości znamionowej, bez odłączenia od sieci. ZAŁĄCZNIK II Wymogi mające zastosowanie do trybu FSM, trybu LFSM-O, trybu LFSM-U A. Tryb FSM 1. Podczas działania w trybie FSM: a) system HVDC musi mieć zdolność do reagowania na odchylenia częstotliwości w każdej przyłączonej sieci prądu przemiennego poprzez dostosowywanie przesyłu mocy czynnej, jak to przedstawiono na rysunku 1, oraz zgodnie z parametrami określanymi przez każdego OSP w zakresach podanych w tabeli 2. Określone przez OSP parametry podlegają zgłoszeniu organowi regulacyjnemu. Warunki przedmiotowego zgłoszenia określa się zgodnie z mającymi zastosowanie krajowymi ramami regulacyjnymi; b) dostosowanie odpowiedzi częstotliwościowej mocy czynnej jest ograniczone przez minimalną zdolność przesyłową mocy czynnej HVDC i maksymalną zdolność przesyłową mocy czynnej HVDC systemu HVDC (w każdym kierunku); Rysunek 1: Zdolność do odpowiedzi częstotliwościowej mocy czynnej systemu HVDC w trybie FSM ilustrująca przypadek zerowej strefy nieczułości i niewrażliwości przy dodatniej wartości nastawy mocy czynnej (tryb importu). ΔΡ oznacza zmianę wyjściowej mocy czynnej systemu HVDC. fn oznacza częstotliwość docelową w sieci prądu przemiennego, w której zapewnia się usługę regulacji pierwotnej, a Δf oznacza odchylenie częstotliwości w sieci prądu przemiennego, w której zapewnia się usługę regulacji pierwotnej. Parametry Zakresy wartości strefa nieczułości odpowiedzi częstotliwościowej 0 – ±500mHz statyzm s1 (regulacja w górę) minimum 0,1 % statyzm s2 (regulacja w dół) minimum 0,1 % niewrażliwość odpowiedzi częstotliwościowej maksimum 30 mHz Tabela 2: Parametry dotyczące odpowiedzi częstotliwościowej mocy czynnej w trybie FSM c) system HVDC musi mieć zdolność, po otrzymaniu dyspozycji od właściwego OSP, do dostosowania statyzmów do regulacji w górę i w dół, strefy nieczułości odpowiedzi częstotliwościowej i zakresu roboczego wahań w ramach zakresu mocy czynnej dostępnego dla trybu FSM, określonego na rysunku 1, a bardziej ogólnie w granicach określonych w lit. a) i b). Powyższe wartości podlegają zgłoszeniu organowi regulacyjnemu. Warunki przedmiotowego zgłoszenia określa się zgodnie z mającymi zastosowanie krajowymi ramami regulacyjnymi; d) w wyniku skokowej zmiany częstotliwości system HVDC musi mieć zdolność do dostosowania mocy czynnej do odpowiedzi częstotliwościowej mocy czynnej, określonej na rysunku 1, w taki sposób, aby odpowiedź: (i) była tak szybka, jak jest to technicznie wykonalne; oraz (ii) znajdowała się na linii ciągłej lub powyżej linii ciągłej na rysunku 2, zgodnie z parametrami określonymi przez każdego właściwego OSP w zakresach zgodnych z tabelą 3: — system HVDC musi mieć zdolność do regulacji generowanej mocy czynnej ΔΡ do limitu wyznaczonego przez zakres mocy czynnej żądany przez właściwego OSP zgodnie z czasami t1 i t2 według zakresów podanych w tabeli 3, gdzie t1 oznacza zwłokę początkową, a t2 oznacza czas pełnego uruchomienia. Wartości t1 oraz t2 są określane przez właściwego OSP i podlegają zgłoszeniu organowi regulacyjnemu. Warunki przedmiotowego zgłoszenia określa się zgodnie z mającymi zastosowanie krajowymi ramami regulacyjnymi, — jeśli zwłoka początkowa uruchomienia przekracza 0,5 s, właściciel systemu HVDC musi ją racjonalnie uzasadnić właściwemu OSP. Rysunek 2: Zdolność do odpowiedzi częstotliwościowej mocy czynnej systemu HVDC. ΔΡ oznacza zmianę mocy czynnej wywołaną skokową zmianą częstotliwości. Parametry Czas Maksymalna dopuszczalna zwłoka początkowa t1 0,5 sekundy Maksymalny dopuszczalny czas pełnego uruchomienia t2, chyba 30 sekund że właściwy OSP określił dłuższe czasy uruchomienia Tabela 3: Parametry pełnego uruchomienia odpowiedzi częstotliwościowej mocy czynnej, wynikającego ze skokowej zmiany częstotliwości. e) w przypadku systemów HVDC łączących różne obszary regulacyjne lub obszary synchroniczne, podczas działania w trybie FSM system HVDC musi mieć zdolność do regulacji pełnej odpowiedzi częstotliwościowej mocy czynnej w dowolnym momencie i w nieprzerwanym okresie; f) dopóki trwa odchylenie częstotliwości, regulacja mocy czynnej nie może mieć żadnego niekorzystnego wpływu na odpowiedź częstotliwościową mocy czynnej. B. Tryb LFSM-O 1. Oprócz wymogów określonych w art. 11, do trybu LFSM-O mają zastosowanie poniższe wymogi: a) system HVDC musi mieć zdolność do regulacji odpowiedzi częstotliwościowej mocy czynnej z siecią lub sieciami prądu przemiennego, zarówno w trakcie importu, jaki i eksportu, zgodnie z rysunkiem 3 przy progu częstotliwości f1 wynoszącym od 50,2 Hz do 50,5 Hz włącznie, przy czym statyzm S3 jest regulowany od 0,1 % w górę; b) system HVDC musi mieć zdolność do regulacji mocy czynnej w dół do poziomu minimalnej zdolności przesyłowej mocy czynnej HVDC; c) system HVDC musi mieć zdolność do regulacji odpowiedzi częstotliwościowej mocy tak szybko, jak pozwalają na to możliwości techniczne, przy czym zwłokę początkową i czas pełnego uruchomienia określa właściwy OSP i zgłasza organowi regulacyjnemu zgodnie z mającymi zastosowanie krajowymi ramami regulacyjnymi; d) system HVDC musi mieć zdolność do stabilnego działania w trakcie pracy w trybie LFSM-O. Jeżeli uruchomiono tryb LFSM-O, hierarchia funkcji regulacji musi być zorganizowana zgodnie z art. 35. 2. Próg częstotliwość i ustawienia statyzmu, o których mowa w ust. 1 lit. a), muszą być określone przez właściwego OSP i zgłoszone organowi regulacyjnemu zgodnie z mającymi zastosowanie krajowymi ramami regulacyjnymi. Rysunek 3: Zdolność do odpowiedzi częstotliwościowej mocy czynnej systemów HVDC w trybie LFSM-O. ΔΡ oznacza zmianę wyjściowej mocy czynnej systemu HVDC, tj. – w zależności od warunków pracy – zmniejszenie mocy importowanej albo zwiększenie mocy eksportowanej. fn oznacza częstotliwość znamionową jednej lub wielu sieci prądu przemiennego, do których jest przyłączony system HVDC, a Δf oznacza zmianę częstotliwości w sieci lub sieciach prądu przemiennego, do których jest przyłączony system HVDC. Przy wzrostach częstotliwości, gdy wartość f jest powyżej wartości f1, w systemie HVDC musi zostać obniżona moc czynna zgodnie z ustawieniem statyzmu. C. Tryb LFSM-U 1. Oprócz wymogów określonych w art. 11, do trybu LFSM-U mają zastosowanie poniższe wymogi: a) system HVDC musi mieć zdolność do regulacji odpowiedzi częstotliwościowej mocy czynnej dla sieci prądu przemiennego, zarówno w trakcie importu, jaki i eksportu, zgodnie z rysunkiem 4 przy progu częstotliwości f2 wynoszącym od 49,8 Hz do 49,5 Hz włącznie, przy czym statyzm S4 jest regulowany od 0,1 % w górę; b) w trybie LFSM-U system HVDC musi mieć zdolność do regulacji mocy czynnej w górę do poziomu swojej maksymalnej zdolności przesyłowej mocy czynnej HVDC; c) odpowiedź częstotliwościowa mocy musi być uruchamiana tak szybko, jak pozwalają na to możliwości techniczne, przy czym zwłokę początkową i czas pełnego uruchomienia określa właściwy OSP i zgłasza organowi regulacyjnemu zgodnie z mającymi zastosowanie krajowymi ramami regulacyjnymi; d) system HVDC musi mieć zdolność do stabilnego działania w trakcie pracy w trybie LFSM-U. Jeżeli uruchomiono tryb LFSM-U, hierarchia trybów regulacji musi być zorganizowana zgodnie z art. 35. 2. Próg częstotliwość i ustawienia statyzmu, o których mowa w ust. 1 lit. a), muszą być określone przez właściwego OSP i zgłoszone organowi regulacyjnemu zgodnie z mającymi zastosowanie krajowymi ramami regulacyjnymi. Rysunek 4: Zdolność do odpowiedzi częstotliwościowej mocy czynnej systemów HVDC w trybie LFSM-U. ΔΡ oznacza zmianę generowanej mocy czynnej systemu HVDC, tj. – w zależności od stanu pracy – zmniejszenie mocy importowanej lub zwiększenie mocy eksportowanej. fn oznacza częstotliwość znamionową jednej lub wielu sieci prądu przemiennego, do których jest przyłączony system HVDC, a Δf oznacza zmianę częstotliwości w sieci lub sieciach prądu przemiennego, do których jest przyłączony system HVDC. Przy spadkach częstotliwości, gdy wartość f wynosi poniżej f2, w systemie HVDC musi zostać zwiększona wyjściowa moc czynna zgodnie z wartością statyzmu s4. ZAŁĄCZNIK III Zakresy napięcia, o których mowa w art. 18 Obszar synchroniczny Zakres napięcia Czas pracy Europa kontynentalna 0,85 pu – 1,118 pu nieograniczony 1,118 pu – 1,15 pu określa każdy właściwy operator systemu, w porozumieniu z właściwym OSP, ale nie mniej niż 20 minut nordycki 0,90 pu – 1,05 pu nieograniczony 1,05 pu – 1,10 pu 60 minut Wielka Brytania 0,90 pu – 1,10 pu nieograniczony Irlandia i Irlandia Północna 0,90 pu – 1,118 pu nieograniczony bałtycki 0,85 pu – 1,118 pu nieograniczony 1,118 pu – 1,15 pu 20 minut Tabela 4: Minimalne czasy, w których system HVDC musi mieć zdolność do pracy przy wartościach napięcia odbiegających od referencyjnej wartości 1 pu w punktach przyłączenia, bez odłączenia od sieci. Niniejsza tabela ma zastosowanie w przypadku, gdy wartości bazowe napięcia dla jednostek względnych (pu) kształtują się w przedziale od 110 kV do 300 kV (niewłącznie). Obszar synchroniczny Zakres napięcia Czas pracy Europa kontynentalna 0,85 pu – 1,05 pu nieograniczony 1,05 pu – 1,0875 pu określa każdy OSP, ale nie mniej niż 60 minut 1,0875 pu – 1,10 pu 60 minut nordycki 0,90 pu – 1,05 pu nieograniczony 1,05 pu – 1,10 pu określa każdy OSP, ale nie więcej niż 60 minut Wielka Brytania 0,90 pu – 1,05 pu nieograniczony 1,05 pu – 1,10 pu 15 minut Irlandia i Irlandia Północna 0,90 pu – 1,05 pu nieograniczony bałtycki 0,88 pu – 1,097 pu nieograniczony 1,097 pu – 1,15 pu 20 minut Tabela 5: Minimalne czasy, w których system HVDC musi mieć zdolność do pracy przy wartościach napięcia odbiegających od referencyjnej wartości 1 pu w punktach przyłączenia, bez odłączenia od sieci. Niniejsza tabela ma zastosowanie w przypadku, gdy wartości bazowe napięcia dla jednostek względnych (pu) kształtują się w przedziale od 300 kV do 400 kV (włącznie). ZAŁĄCZNIK IV Wymogi dotyczące profilu U-Q/Pmax, o których mowa w art. 20 Rysunek 5: Na wykresie przedstawiono granice profilu U-Q/Pmax, gdzie U oznacza napięcie w punktach przyłączenia, wyrażane jako stosunek jego rzeczywistej wartości do referencyjnej wartości 1 pu, a Q/Pmax oznacza stosunek mocy biernej do maksymalnej zdolności przesyłowej mocy czynnej HVDC. Położenie, wielkość i kształt obwiedni wewnętrznej są orientacyjne, a kształty inne niż prostokąt można stosować w granicach obwiedni wewnętrznej. W przypadku kształtów profili innych niż prostokątne zakres napięcia przedstawia najwyższe i najniższe punkty napięcia w tym kształcie. Taki profil nie spowodowałby udostępnienia pełnego zakresu mocy biernej w całym zakresie wartości napięcia w stanie ustalonym. Maksymalny zakres poziomu napięcia (pu) Obszar synchroniczny Maksymalny zakres Q/Pmax w stanie ustalonym Europa kontynentalna 0,95 0,225 nordycki 0,95 0,15 Wielka Brytania 0,95 0,225 Irlandia i Irlandia Północna 1,08 0,218 bałtycki 1,0 0,220 Tabela 6: Parametry obwiedni wewnętrznej na powyższym rysunku. ZAŁĄCZNIK V Przebieg napięcia w czasie, o którym mowa w art. 25 Rysunek 6: Profil pozostania w pracy podczas zwarcia stacji przekształtnikowej HVDC. Wykres przedstawia dolną wartość graniczną przebiegu napięcia w czasie w punkcie przyłączenia, wyrażoną jako stosunek rzeczywistej wartości i referencyjnej wartości 1 pu przed zwarciem, w trakcie zwarcia oraz po zwarciu. Uret oznacza napięcie utrzymane w punkcie przyłączenia w trakcie zwarcia, tclear oznacza moment, w którym usunięto zwarcie, Urec1 oraz trec1 określają punkty dolnych wartości granicznych powrotu napięcia po usunięciu zwarcia. Ublock oznacza napięcie blokujące w punkcie przyłączenia. Wartości czasu, o których mowa, są mierzone od momentu tfault. Parametry napięcia [pu] Parametry czasu [s] Uret 0,00–0,30 tclear 0,14–0,25 Urec1 0,25–0,85 trec1 1,5–2,5 Urec2 0,85–0,90 trec2 Trec1–10,0 Tabela 7: Parametry dotyczące rysunku 6 w zakresie zdolności stacji przekształtnikowej HVDC do pozostania w pracy podczas zwarcia. ZAŁĄCZNIK VI Zakresy częstotliwości i okresy, o których mowa w art. 39 ust. 2 lit. a) Zakres częstotliwości Czas pracy 47,0 Hz – 47,5 Hz 20 sekund 47,5 Hz – 49,0 Hz 90 minut 49,0 Hz – 51,0 Hz nieograniczony 51,0 Hz – 51,5 Hz 90 minut 51,5 Hz – 52,0 Hz 15 minut Tabela 8: Minimalne czasy dla systemu o częstotliwości znamionowej 50 Hz, w których moduł parku energii musi być zdolny do pracy przy różnych częstotliwościach odbiegających od wartości znamionowej, bez odłączenia od sieci. ZAŁĄCZNIK VII Zakresy napięcia i okresy, o których mowa w art. 40 Zakres napięcia Czas pracy 0,85 pu – 0,90 pu 60 minut 0,90 pu – 1,10 pu nieograniczony 1,10 pu – 1,118 pu nieograniczony, chyba że właściwy operator systemu określił inaczej w porozumieniu z właściwym OSP 1,118 pu – 1,15 pu określa właściwy operator systemu w porozumieniu z właściwym OSP Tabela 9: Minimalne czasy, w których moduł parku energii z podłączeniem prądu stałego musi być zdolny do pracy przy różnych wartościach napięcia odbiegających od referencyjnej wartości 1 pu bez odłączenia od sieci, w przypadku gdy wartości bazowe napięcia dla jednostek względnych kształtują się w przedziale od 110 kV do 300 kV (niewłącznie). Zakres napięcia Czas pracy 0,85 pu – 0,90 pu 60 minut 0,90 pu – 1,05 pu nieograniczony 1,05 pu – 1,15 pu Określa właściwy operator systemu w porozumieniu z właściwym OSP. Można określić różne podzakresy zdolności do wytrzymania zmiany napięcia. Tabela 10: Minimalne czasy, w których moduł parku energii z podłączeniem prądu stałego musi być zdolny do pracy przy różnych wartościach napięcia odbiegających od referencyjnej wartości 1 pu bez odłączenia od sieci, w przypadku gdy wartości bazowe napięcia dla jednostek względnych kształtują się w przedziale od 300 kV do 400 kV (włącznie). Rysunek 7: Profil U-Q/Pmax modułu parku energii z podłączeniem prądu stałego w punkcie przyłączenia. Na wykresie przedstawiono granice profilu U-Q/Pmax napięcia w punkcie przyłączenia, wyrażane jako stosunek jego rzeczywistej wartości do referencyjnej wartości 1 pu, w porównaniu ze stosunkiem mocy biernej (Q) do mocy maksymalnej (Pmax). Położenie, wielkość i kształt obwiedni wewnętrznej są orientacyjne, a kształty inne niż prostokąt można stosować w granicach obwiedni wewnętrznej. W przypadku kształtów profili innych niż prostokątne zakres napięcia przedstawia najwyższe i najniższe punkty napięcia. Taki profil nie spowodowałby udostępnienia pełnego zakresu mocy biernej w całym zakresie wartości napięcia w stanie ustalonym. Zakres szerokości profilu Q/Pmax Zakres poziomu napięcia (pu) w stanie ustalonym 0–0,95 0,1–0,225 Tabela 11: Maksymalny i minimalny zakres zarówno Q/Pmax, jak i poziomu napięcia w stanie ustalonym dla modułu parku energii z podłączeniem prądu stałego ZAŁĄCZNIK VIII Wymogi dotyczące mocy biernej i napięcia, o których mowa w art. 48 Zakres napięcia Czas pracy 0,85 pu – 0,90 pu 60 minut 0,90 pu – 1,10 pu nieograniczony 1,10 pu – 1,12 pu nieograniczony, chyba że właściwy operator systemu określił inaczej w porozumieniu z właściwym OSP 1,12 pu – 1,15 pu określa właściwy operator systemu w porozumieniu z właściwym OSP Tabela 12: Minimalne czasy, w których stacja przekształtnikowa HVDC w oddalonej lokalizacji musi być zdolna do pracy przy różnych wartościach napięcia odbiegających od referencyjnej wartości 1 pu bez odłączenia od sieci, w przypadku gdy wartości bazowe napięcia dla jednostek względnych kształtują się w przedziale od 110 kV do 300 kV (niewłącznie). Zakres napięcia Czas pracy 0,85 pu – 0,90 pu 60 minut 0,90 pu – 1,05 pu nieograniczony 1,05 pu – 1,15 pu określa właściwy operator systemu w porozumieniu z właściwym OSP Można określić różne podzakresy zdolności do wytrzymania zmiany napięcia. Tabela 13: Minimalne czasy, w których stacja przekształtnikowa HVDC w oddalonej lokalizacji musi być zdolna do pracy przy różnych wartościach napięcia odbiegających od referencyjnej wartości 1 pu bez odłączenia od sieci, w przypadku gdy wartości bazowe napięcia dla jednostek względnych kształtują się w przedziale od 300 kV do 400 kV (włącznie). Maksymalny zakres Q/Pmax Maksymalny zakres poziomu napięcia (pu) w stanie ustalonym 0,95 0,225 Tabela 14: Maksymalny zakres zarówno Q/Pmax, jak i napięcia w stanie ustalonym dla stacji przekształtnikowej HVDC w oddalonej lokalizacji.