Dokument ten służy wyłącznie do celów informacyjnych i nie ma mocy prawnej. Unijne instytucje nie ponoszą żadnej
odpowiedzialno ści za jego treść. Autentyczne wersje odpowiednich aktów prawnych, włącznie z ich preambułami, zostały
opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i są dostępne na stronie EUR-Lex. Bezpośredni dostęp do tekstów
urzędowych można uzyskać za pośrednictwem linków zawartych w dokumencie
►B           ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2019/943
z dnia 5 czerwca 2019 r.
w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej
(wersja przekształcona)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(Dz.U. L 158 z 14.6.2019, s. 54)
zmienione przez:
nr       strona       data
►M1       Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/869 z           L 152          45        3.6.2022
dnia 30 maja 2022 r.
►M2       Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1747 z          L 1747          1       26.6.2024
dnia 13 czerwca 2024 r.
ROZPORZĄDZENIE            PARLAMENTU       EUROPEJSKIEGO
I RADY (UE) 2019/943
z dnia 5 czerwca 2019 r.
w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej
(wersja przekształcona)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)

#### Artykuł 1
Przedmiot i zakres stosowania
Niniejsze rozporządzenie ma na celu:
a) określenie podstaw efektywnego osiągnięcia celów unii energetycznej i celu osiągnięcia neutralności klimatycznej najpóźniej do
2050 r., a w szczególności ram dotyczących klimatu i energii na rok
2030, przez umożliwienie wysyłania sygnałów rynkowych z myślą
o zwiększonej efektywności, większym udziale energii odnawialnej
źródeł, bezpieczeństwie dostaw, elastyczności, integracji systemu
energetycznego z uwzględnieniem różnych nośników energii, zgodności z zasadami zrównoważonego rozwoju, obniżaniu emisyjności
oraz innowacyjności;
b) określenie podstawowych zasad dobrze funkcjonujących, zintegrowanych rynków energii elektrycznej, które umożliwiają wszystkim
dostawcom zasobów i odbiorcom energii elektrycznej niedyskryminacyjny dostęp do rynku, stwarzają warunki rozwoju rynków terminowych energii elektrycznej, aby umożliwić dostawcom i odbiorcom
zabezpieczanie się lub ochronę przed ryzykiem przyszłej zmienności
cen energii elektrycznej, wzmacniają i chronią pozycję konsumentów, zapewniają konkurencyjność na rynku światowym, zwiększają
bezpieczeństwo dostaw i elastyczność poprzez odpowiedź odbioru,
magazynowanie energii i inne rozwiązania w zakresie elastyczności
niezwiązanej z paliwami kopalnymi, zapewniają efektywność energetyczną, ułatwiają agregację rozproszonego popytu i podaży,
a także umożliwiają integrację rynkową i sektorową oraz oparte
na zasadach rynkowych wynagradzanie energii elektrycznej wytwarzanej z energii odnawialnej;
c) określenie uczciwych zasad transgranicznej wymiany energii elektrycznej, zwiększając tym samym konkurencję na rynku
wewnętrznym energii elektrycznej, z uwzględnieniem specyfiki
rynków krajowych i regionalnych, w tym wprowadzenie mechanizmu rekompensat z tytułu transgranicznego przepływu energii
elektrycznej oraz określenie zharmonizowanych zasad dotyczących
opłat za transgraniczne przesyłanie energii elektrycznej oraz
alokację dostępnych zdolności przesyłowych połączeń wzajemnych
między krajowymi systemami przesyłowymi;
d) ułatwienie powstania dobrze funkcjonującego i przejrzystego rynku
hurtowego, przyczyniającego się do wysokiego poziomu bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej oraz zapewnienie mechanizmów harmonizacji zasad transgranicznej wymiany energii elektrycznej;
e) wspieranie długoterminowych inwestycji w wytwarzanie energii ze
źródeł odnawialnych, elastyczność i sieci, tak aby rachunki konsumentów za energię stały się przystępne i mniej zależne od wahań
krótkoterminowych cen na rynku energii elektrycznej, w szczególności cen paliw kopalnych w perspektywie średnio- i długoterminowej;
f) ustanowienie ram przyjmowania środków mających na celu rozwiązanie kryzysu związanego z cenami energii elektrycznej.
#### Artykuł 2
Definicje
Stosuje się następujące definicje:
1) „połączenie wzajemne” oznacza linię przesyłową, która przebiega
przez granicę lub łączy obie strony granicy między państwami
członkowskimi i łączy krajowe systemy przesyłowe państw członkowskich;
2) „organ regulacyjny” oznacza organ regulacyjny wyznaczony przez
każde z państw członkowskich zgodnie z art. 57 ust. 1 dyrektywy
(UE) 2019/944;
3) „przepływ transgraniczny” oznacza fizyczny przepływ energii elektrycznej przez sieć przesyłową danego państwa członkowskiego,
będący wynikiem wpływu działalności wytwórców, odbiorców,
lub obu, spoza tego państwa członkowskiego na jego sieć przesyłową;
4) „ograniczenie przesyłowe” oznacza sytuację, gdy nie wszystkie
składane przez uczestników rynku zlecenia obrotu między obszarami sieci mogą zostać wykonane, ponieważ ich realizacja
w znaczącym stopniu wpłynęłaby na fizyczne przepływy energii
w elementach sieci, które nie są w stanie obsłużyć tych przepływów;
5) „nowe połączenie wzajemne” oznacza połączenie wzajemne
nieukończone do dnia 4 sierpnia 2003 r.;
6) „strukturalne ograniczenie przesyłowe” oznacza ograniczenie
w systemie przesyłowym, które można jednoznacznie zdefiniować,
które jest przewidywalne, geograficznie stabilne w czasie i często
powtarza się w normalnych warunkach pracy systemu energetycznego;
7) „operator rynku” oznacza podmiot świadczący usługę, w której
oferty sprzedaży energii elektrycznej są kojarzone z ofertami
zakupu energii elektrycznej;
8) „wyznaczony operator rynku energii elektrycznej” lub „NEMO”
oznacza operatora rynku wyznaczonego przez właściwy organ
do wykonywania zadań związanych z jednolitym łączeniem
rynków dnia następnego lub dnia bieżącego;
9) „wartość niedostarczonej energii” oznacza wyrażone w EUR/MWh
oszacowanie maksymalnej ceny energii elektrycznej, którą
odbiorcy są gotowi zapłacić, aby uniknąć wyłączeń;
10) „bilansowanie” oznacza wszystkie działania i procesy, we wszystkich horyzontach czasowych, za pomocą których operatorzy
systemów przesyłowych zapewniają w sposób ciągły utrzymanie
częstotliwości systemu w z góry określonym zakresie stabilności
oraz spełnienie wymogu dotyczącego wielkości rezerw niezbędnych do zapewnienia wymaganej jakości;
11) „energia bilansująca” oznacza energię wykorzystywaną przez
operatorów systemów przesyłowych do bilansowania;
12) „dostawca usług bilansujących” oznacza uczestnika rynku udostępniającego operatorom systemów przesyłowych energię bilansującą
albo moc bilansującą, lub obie;
13) „moc bilansująca” oznacza wolumen mocy, który dostawca usług
bilansujących zgodził się utrzymywać i w odniesieniu do którego
dostawca usług bilansujących zgodził się składać operatorowi
systemu przesyłowego oferty na odpowiadający mu wolumen
energii bilansującej przez okres obowiązywania umowy;
14) „podmiot odpowiedzialny za bilansowanie” oznacza uczestnika
rynku lub wybranego przez niego przedstawiciela odpowiedzialnego za jego niezbilansowania na rynku energii elektrycznej;
15) „okres rozliczania niezbilansowania ” oznacza jednostkę czasu,
w odniesieniu do której wylicza się niezbilansowanie podmiotów
odpowiedzialnych za bilansowanie;
16) „cena niezbilansowania ” oznacza cenę, o wartości dodatniej,
zerowej lub ujemnej, w poszczególnych okresach rozliczania
niezbilansowania, za niezbilansowanie w każdym kierunku;
17) „obszar obowiązywania ceny niezbilansowania ” oznacza obszar,
na którym wyliczana jest cena niezbilansowania;
18) „proces kwalifikacji wstępnej” oznacza proces mający na celu
weryfikację spełnienia przez dostawcę mocy bilansującej
wymogów określonych przez operatorów systemów przesyłowych;
19) „rezerwa mocy” oznacza wielkość rezerw utrzymania częstotliwości, rezerw odbudowy częstotliwości lub rezerw zastępczych, które
muszą być dostępne dla operatora systemu przesyłowego;
20) „dysponowanie priorytetowe” oznacza w odniesieniu do modelu
samodzielnego dysponowania dysponowanie jednostkami wytwarzania według kryteriów innych niż ekonomiczna kolejność ofert,
a w odniesieniu do modeli dysponowania centralnego również
dysponowanie jednostkami wytwarzania według kryteriów innych,
niż ekonomiczna kolejność ofert i ograniczenia sieciowe, przez
przyznanie pierwszeństwa w dysponowaniu określonym technologiom wytwarzania;
21) „region wyznaczania zdolności przesyłowych” oznacza obszar
geograficzny, na którym stosuje się skoordynowane wyznaczanie
zdolności przesyłowych;
22) „mechanizm zdolności wytwórczych” oznacza mechanizm mający
na celu zapewnienie osiągnięcia niezbędnego poziomu wystarczalności zasobów przez wynagradzanie dostępności zasobów, z wyłączeniem środków dotyczących usług pomocniczych lub zarządzania ograniczeniami przesyłowymi;
23) „wysokosprawna kogeneracja” oznacza kogenerację spełniającą
kryteria określone w załączniku II do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE (1);
(1) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw
2009/125/WE i 2010/30/UE oraz uchylenia dyrektyw 2004/8/WE
i 2006/32/WE (Dz.U. L 315 z 14.11.2012, s. 1).
24) „projekt demonstracyjny ” oznacza projekt polegający na zademonstrowaniu technologii określonego rodzaju po raz pierwszy w Unii
oraz stanowiący istotną innowację, która znacznie odbiega
od aktualnego stanu techniki;
25) „uczestnik rynku” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która
kupuje, sprzedaje lub wytwarza energię elektryczną, zajmuje się
agregacją lub jest operatorem odpowiedzi odbioru lub usług magazynowania energii, co obejmuje składanie zleceń transakcji
na jednym lub większej liczbie rynków energii elektrycznej,
w tym na rynkach bilansujących energii;
26) „redysponowanie ” oznacza środek, w tym ograniczanie wytwarzania, aktywowany przez jednego lub większą liczbę operatorów
systemów przesyłowych lub operatorów systemów dystrybucyjnych, i polegający na zmianie schematu wytwarzania, obciążenia,
lub obu, aby zmodyfikować przepływy fizyczne w systemie przesyłowym i zmniejszyć fizyczne ograniczenia przesyłowe lub
w inny sposób zapewnić bezpieczeństwo systemu;
27) „zakupy przeciwne” oznaczają wymianę międzystrefową zainicjowaną przez operatorów systemów między dwoma obszarami
rynkowymi w celu zmniejszenia fizycznych ograniczeń przesyłowych;
28) „jednostka wytwarzania energii” oznacza jednostkę przetwarzającą
energię pierwotną w energię elektryczną i składającą się z jednego
lub większej liczby modułów wytwarzania energii przyłączonego
do sieci;
29) „model dysponowania centralnego” oznacza model grafikowania
i dysponowania, w którym grafiki wytwarzania i grafiki zużycia
energii, a także dysponowanie jednostkami wytwarzania energii
oraz instalacjami odbiorczymi, w odniesieniu do dyspozycyjnych
jednostek i instalacji, ustala operator systemu przesyłowego
w zintegrowanym procesie grafikowania;
30) „model samodzielnego dysponowania” oznacza model grafikowania i dysponowania, w którym grafiki wytwarzania i grafiki
zużycia energii, a także dysponowanie jednostkami wytwarzania
energii oraz instalacjami odbiorczymi, ustalają podmioty ds. opraacowywania grafików tych jednostek lub instalacji;
31) „standardowy produkt energii bilansującej” oznacza zharmonizowany produkt bilansujący określony przez wszystkich operatorów
systemów przesyłowych do celów wymiany usług bilansujących;
32) „specyficzny produkt energii bilansującej” oznacza produkt energii
bilansującej inny, niż standardowy produkt energii bilansującej;
33) „operator delegowany” oznacza podmiot, któremu operator
systemu przesyłowego lub NEMO przekazał konkretne zadania
lub obowiązki powierzone im na mocy niniejszego rozporządzenia
lub innych aktów prawnych Unii, lub któremu te zadania lub
obowiązki przydzieliło państwo członkowskie lub organ regulacyjny;
34) „odbiorca” oznacza odbiorcę zdefiniowanego w art. 2 pkt 1 dyrektywy (UE) 2019/944;
35) „odbiorca końcowy” oznacza odbiorcę końcowego zdefiniowanego
w art. 2 pkt 3 dyrektywy (UE) 2019/944;
36) „odbiorca hurtowy” oznacza odbiorcę hurtowego zdefiniowanego
w art. 2 pkt 2 dyrektywy (UE) 2019/944;
37) „odbiorca będący gospodarstwem domowym” oznacza odbiorcę
będącego gospodarstwem domowym zdefiniowanego w art. 2 pkt
4 dyrektywy (UE) 2019/944;
38) „małe przedsiębiorstwo” oznacza małe przedsiębiorstwo zdefiniowane w art. 2 pkt 7 dyrektywy (UE) 2019/944;
39) „odbiorca aktywny” oznacza odbiorcę aktywnego zdefiniowanego
w art. 2 pkt 8 dyrektywy (UE) 2019/944;
40) „rynki energii elektrycznej” oznacza rynki energii elektrycznej
zdefiniowane w art. 2 pkt 9 dyrektywy (UE) 2019/944;
41) „dostawy” oznacza dostawy zdefiniowane w art. 2 pkt 12 dyrektywy (UE) 2019/944;
42) „umowa na dostawy energii elektrycznej” oznacza umowę
na dostawy energii elektrycznej zdefiniowaną w art. 2 pkt 13
dyrektywy (UE) 2019/944;
43) „agregacja” oznacza agregację zdefiniowaną w art. 2 pkt 18 dyrektywy (UE) 2019/944;
44) „odpowiedź odbioru” oznacza odpowiedź odbioru zdefiniowaną
w art. 2 pkt 20 dyrektywy (UE) 2019/944;
45) „inteligentny system pomiarowy” oznacza inteligentny system
pomiarowy zdefiniowany w art. 2 pkt 23 dyrektywy (UE)
2019/944;
46) „interoperacyjno ść” oznacza interoperacyjno ść zdefiniowaną w art. 2
pkt 24 dyrektywy (UE) 2019/944;
47) „dystrybucja” oznacza dystrybucję zdefiniowaną w art. 2 pkt 28
dyrektywy (UE) 2019/944;
48) „operator systemu dystrybucyjnego ” oznacza operatora systemu
dystrybucyjnego zdefiniowanego w art. 2 pkt 29 dyrektywy (UE)
2019/944;
49) „efektywność energetyczna” oznacza efektywność energetyczną
zdefiniowaną w art. 2 pkt 30 dyrektywy (UE) 2019/944;
50) „energia ze źródeł odnawialnych” lub „energia odnawialna”
oznacza energię ze źródeł odnawialnych zdefiniowaną w art. 2
pkt 31 dyrektywy (UE) 2019/944;
51) „wytwarzanie rozproszone” oznacza wytwarzanie rozproszone
zdefiniowane w art. 2 pkt 32 dyrektywy (UE) 2019/944;
52) „przesył” oznacza przesył zdefiniowany w art. 2 pkt 34 dyrektywy
(UE) 2019/944;
53) „operator systemu przesyłowego” oznacza operatora systemu przesyłowego zdefiniowanego w art. 2 pkt 35 dyrektywy (UE)
2019/944;
54) „użytkownik systemu” oznacza użytkownika systemu zdefiniowanego w art. 2 pkt 36 dyrektywy (UE) 2019/944;
55) „wytwarzanie” oznacza wytwarzanie zdefiniowane w art. 2 pkt 37
dyrektywy (UE) 2019/944;
56) „wytwórca” oznacza wytwórcę zdefiniowanego w art. 2 pkt 38
dyrektywy (UE) 2019/944;
57) „system wzajemnie połączony” oznacza system wzajemnie połączony zdefiniowany w art. 2 pkt 40 dyrektywy (UE) 2019/944;
58) „mały system wydzielony” oznacza mały system wydzielony zdefiniowany w art. 2 pkt 42 dyrektywy (UE) 2019/944;
59) „mały system połączony” oznacza mały system połączony zdefiniowany w art. 2 pkt 43 dyrektywy (UE) 2019/944;
60) „usługa pomocnicza” oznacza usługę pomocniczą zdefiniowaną
w art. 2 pkt 48 dyrektywy (UE) 2019/944;
61) „usługa pomocnicza niezależna od częstotliwości” oznacza usługę
pomocniczą niezależną od częstotliwości zdefiniowaną w art. 2 pkt
49 dyrektywy (UE) 2019/944;
62) „magazynowanie energii” oznacza magazynowanie energii zdefiniowane w art. 2 pkt 59 dyrektywy (UE) 2019/944;
63) „regionalne centrum koordynacyjne ” oznacza regionalne centrum
koordynacyjne ustanowione zgodnie z art. 35 niniejszego rozporządzenia;
64) „hurtowy rynek energii elektrycznej” oznacza hurtowy rynek
energii elektrycznej zdefiniowany w art. 2 pkt 6 rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1227/2011 (2);
65) „obszar rynkowy” oznacza największy obszar geograficzny,
w obrębie którego uczestnicy rynku mają możliwość wymiany
energii bez alokacji zdolności przesyłowych;
66) „alokacja zdolności przesyłowych” oznacza przydział międzyobszarowych zdolności przesyłowych;
67) „obszar regulacyjny” oznacza spójną część systemu wzajemnie
połączonego, eksploatowaną przez jednego operatora systemu,
i obejmuje przyłączone jednostki odbiorcze lub jednostki wytwórcze, jeżeli istnieją;
68) „skoordynowane zdolności przesyłowe netto” oznacza metodę
wyznaczania zdolności przesyłowych opartą na zasadzie oceny
i określenia ex ante maksymalnej wymiany energii między sąsiadującymi obszarami rynkowymi;
69) „krytyczny element sieci” oznacza element sieci zlokalizowany
wewnątrz obszaru rynkowego lub między obszarami rynkowymi
uwzględniany w procesie wyznaczania zdolności przesyłowych,
ograniczający ilość energii, która może zostać wymieniona;
70) „międzyobszarowe zdolności przesyłowe” oznacza zdolność
systemu wzajemnie połączonego do przyjmowania transferu
energii między obszarami rynkowymi;
71) „jednostka wytwórcza” oznacza jeden generator energii elektrycznej należący do jednostki produkcyjnej;
(2) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1227/2011 z dnia
25 października 2011 r. w sprawie integralności i przejrzystości hurtowego
rynku energii (Dz.U. L 326 z 8.12.2011, s. 1).
72) „godzina szczytu” oznacza godzinę, w której na podstawie prognoz
operatorów systemów przesyłowych oraz, w stosownych przypadkach, NEMO, oczekuje się, że zużycie energii elektrycznej brutto
lub zużycie brutto energii elektrycznej wytworzonej ze źródeł
innych niż źródła odnawialne lub hurtowa cena energii elektrycznej na rynku dnia następnego będą najwyższe, z uwzględnieniem wymian międzystrefowych;
73) „wygładzanie profilu zapotrzebowania ” oznacza zdolność uczestników rynku do ograniczenia zużycia energii elektrycznej z sieci
w godzinach szczytu na żądanie operatora systemu;
74) „produkt wygładzający profil zapotrzebowania ” oznacza produkt
rynkowy, za pośrednictwem którego uczestnicy rynku mogą
zapewniać operatorom systemów wygładzanie profilu zapotrzebowania;
75) „regionalny wirtualny hub” oznacza niefizyczny region obejmujący
więcej niż jeden obszar rynkowy, dla którego ustalana jest cena
referencyjna przy zastosowaniu danej metody;
76) „dwukierunkowy kontrakt różnicowy” oznacza umowę między
operatorem jednostki wytwarzania energii a kontrahentem, zazwyczaj podmiotem publicznym, która zapewnia zarówno ochronę
minimalnego wynagrodzenia, jak i ograniczenie nadmiernego
wynagrodzenia;
77) „umowa zakupu energii elektrycznej” lub „PPA” oznacza umowę,
na mocy której osoba fizyczna lub prawna zgadza się na zakup
energii elektrycznej od wytwórcy energii elektrycznej na zasadach
rynkowych;
78) „specjalne urządzenie pomiarowe” oznacza urządzenie połączone
ze sprzętem lub w taki sprzęt wbudowane, które świadczy usługi
w zakresie odpowiedzi odbioru lub elastyczności na rynku energii
elektrycznej lub operatorom systemów;
79) „elastyczność” oznacza zdolność systemu elektroenergetycznego
do dostosowania się do zmienności modeli wytwarzania i zużycia
oraz dostępności sieci w odpowiednich przedziałach czasowych
rynku.