#### Artykuł 63
Nowe połączenia wzajemne
1.   Nowe połączenia wzajemne prądu stałego mogą być, na wniosek,
zwolnione na czas ograniczony ze stosowania art. 19 ust. 2 i 3 niniejszego rozporządzenia oraz art. 6 i 43, art. 59 ust. 7 i art. 60 ust. 1
dyrektywy (UE) 2019/944, o ile spełnione są następujące warunki:
a) inwestycja zwiększa konkurencję w dziedzinie dostaw energii elektrycznej;
b) poziom ryzyka związanego z inwestycją jest taki, że inwestycja ta
nie zostałaby zrealizowana, gdyby nie udzielono zwolnienia;
c) połączenie wzajemne jest własnością osoby fizycznej lub prawnej,
odrębnej – przynajmniej w zakresie formy prawnej – od operatorów
systemów, w których systemach to połączenie wzajemne zostanie
zbudowane;
d) opłatami obciąża się użytkowników tego połączenia wzajemnego;
e) od czasu częściowego otwarcia rynku, o którym mowa w art. 19
dyrektywy 96/92/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (16), żadna
część kosztów inwestycyjnych ani operacyjnych połączenia wzajemnego nie została odzyskana z jakiegokolwiek składnika opłat naliczanych za korzystanie z systemów przesyłowych lub dystrybucyjnych połączonych połączeniem wzajemnym; oraz
f) zwolnienie nie zaszkodzi konkurencji, sprawnemu funkcjonowaniu rynku wewnętrznego energii elektrycznej ani skutecznemu
funkcjonowaniu regulowanego systemu, z którym powiązane jest
połączenie wzajemne.
2.    Ust. 1 stosuje się również – w wyjątkowych przypadkach –
do połączeń wzajemnych prądu przemiennego, o ile koszty i ryzyko
związane z przedmiotową inwestycją są szczególnie wysokie w porównaniu z kosztami i ryzykiem zwykle ponoszonymi przy łączeniu dwóch
sąsiadujących krajowych systemów przesyłowych za pomocą połączenia wzajemnego prądu przemiennego.
3.   Ust. 1 stosuje się również do przypadków znaczącego wzrostu
zdolności istniejących połączeń wzajemnych.
4.    Decyzja w sprawie przyznania zwolnienia, o którym mowa w ust.
1, 2 i 3, podejmowana jest indywidualnie dla każdego przypadku przez
organy regulacyjne danych państw członkowskich. Zwolnienie może
dotyczyć całości lub części zdolności nowego połączenia wzajemnego
lub istniejącego połączenia wzajemnego o znacząco zwiększonej zdolności.
W terminie dwóch miesięcy od dnia, w którym ostatni z organów
regulacyjnych, których to dotyczy, otrzymał wniosek o zwolnienie,
ACER może przekazać tym organom regulacyjnym opinię. Opinia ta
może służyć za podstawę decyzji tych organów regulacyjnych.
Podejmując decyzję o przyznaniu zwolnienia, organy regulacyjne
uwzględniają indywidualnie dla każdego przypadku potrzebę nałożenia
warunków dotyczących czasu trwania zwolnienia i niedyskryminuj ącego
dostępu do połączenia wzajemnego. Podejmując decyzję w sprawie
tych warunków, organy regulacyjne uwzględniają w szczególności
planowaną dodatkową zdolność lub zmianę istniejącej zdolności,
ramy czasowe przedsięwzięcia oraz warunki krajowe.
(16) Dyrektywa 96/92/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 grudnia
1996 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej (Dz.U. L 27 z 30.1.1997, s. 20).
Przed przyznaniem zwolnienia, organy regulacyjne danych państw
członkowskich podejmują decyzje w sprawie zasad i mechanizmów
dotyczących zarządzania zdolnością i jej alokacji. Te zasady zarządzania ograniczeniami przesyłowymi obejmują obowiązek oferowania
niewykorzystanej zdolności na rynku, a użytkownicy urządzenia są
upoważnieni do obrotu zakontraktowan ą zdolnością na rynku wtórnym.
Dokonując oceny kryteriów, o których mowa w ust. 1 lit. a), b) i f),
uwzględnia się wyniki procedury alokacji zdolności.
W przypadku gdy wszystkie organy regulacyjne, których to dotyczy,
osiągnęły porozumienie w sprawie decyzji o zwolnieniu w terminie
sześciu miesięcy od otrzymania wniosku, informują one ACER o tej
decyzji.
Decyzję w sprawie zwolnienia, w tym warunki, o których mowa
w akapicie trzecim niniejszego ustępu, należycie uzasadnia się i publikuje.
5.   ACER podejmuje decyzję, o której mowa w ust. 4:
a) w przypadku gdy organy regulacyjne, których to dotyczy, nie były
w stanie osiągnąć porozumienia w terminie sześciu miesięcy od dnia,
w którym ostatni z tych organów regulacyjnych otrzymał wniosek
o zwolnienie; lub
b) na wspólny wniosek organów regulacyjnych, których to dotyczy.
Przed podjęciem takiej decyzji ACER konsultuje się z organami regulacyjnymi, których to dotyczy, oraz z wnioskodawcami.
6.   Niezależnie od ust. 4 i 5 państwa członkowskie mogą postanowić,
że organ regulacyjny lub ACER, zależnie od przypadku, przedkładają
właściwemu podmiotowi w państwie członkowskim swoją opinię
w sprawie wniosku o zwolnienie w celu wydania formalnej decyzji.
Opinię tę publikuje się wraz z decyzją.
7.   Kopia każdego wniosku o zwolnienie przekazywana jest w celach
informacyjnych przez organy regulacyjne Komisji i ACER
niezwłocznie po jego otrzymaniu. Organy regulacyjne, których to dotyczy, lub ACER („organy powiadamiające”) niezwłocznie przekazują
Komisji decyzję w sprawie zwolnienia wraz ze wszystkimi stosownymi
informacjami, które jej dotyczą. Informacje te mogą zostać przedłożone
Komisji w postaci zbiorczej, umożliwiającej jej podjęcie uzasadnionej
decyzji. Informacje te zawierają w szczególności:
a) szczegółowe powody, dla których przyznano zwolnienie lub odmówiono jego przyznania, wraz z informacjami finansowymi uzasadniającymi potrzebę zwolnienia;
b) przeprowadzone analizy wpływu przyznania zwolnienia na konkurencję i sprawne funkcjonowanie rynku wewnętrznego energii elektrycznej;
c) uzasadnienie okresu i proporcjonalnego udziału tej części zdolności
danego połączenia wzajemnego, dla którego przyznano zwolnienie;
oraz
d) wyniki konsultacji z organami regulacyjnymi, których to dotyczy.
8.    W terminie 50 dni roboczych od następnego dnia po otrzymaniu
powiadomienia zgodnie z ust. 7 Komisja może podjąć decyzję o zwróceniu się do organów powiadamiających, aby zmieniły lub cofnęły
decyzję o zwolnieniu. Termin ten może zostać przedłużony o dodatkowe 50 dni roboczych w przypadku gdy Komisja zwróci się o przekazanie dalszych informacji. Bieg tego dodatkowego terminu rozpoczyna
się następnego dnia po otrzymaniu pełnych informacji. Początkowy
termin również może przedłużony także za zgodą zarówno Komisji,
jak i organów powiadamiających.
W przypadku gdy informacje, o które wystąpiono, nie zostaną przekazane w terminie określonym we wniosku, powiadomienie uważa się za
wycofane, chyba że przed wygaśnięciem tego terminu został on przedłużony za zgodą zarówno Komisji, jak i organów powiadamiających,
lub jeśli organy powiadamiające, w należycie uzasadnionym oświadczeniu, poinformowały Komisję, że uważają powiadomienie za
kompletne.
Organy powiadamiające stosują się do decyzji Komisji o zmianie lub
cofnięciu decyzji o zwolnieniu w terminie miesiąca od otrzymania oraz
informują o tym Komisję.
Komisja zapewnia poufność szczególnie chronionych informacji
handlowych.
Zatwierdzenie przez Komisję decyzji o zwolnieniu wygasa dwa lata
po dniu jej przyjęcia, jeżeli do tego czasu budowa połączenia wzajemnego jeszcze się nie rozpoczęła, oraz pięć lat po dniu jego przyjęcia,
jeżeli do tego czasu połączenie wzajemne nie rozpoczęło działalności,
chyba że Komisja zadecyduje, na podstawie uzasadnionego wniosku
organów powiadamiających, że wszelkie opóźnienia są spowodowane
poważnymi przeszkodami pozostającymi poza kontrolą osoby, której
przyznano zwolnienie.
9.    W przypadku gdy organy regulacyjne danych państw członkowskich postanowią zmienić decyzję o zwolnieniu, niezwłocznie przekazują swoją decyzję Komisji, wraz ze wszelkimi istotnymi informacjami,
które tej decyzji dotyczą. Do decyzji o zmianie decyzji o zwolnieniu
stosuje się ust. 1–8, z uwzględnieniem specyficznych aspektów obowiązującego zwolnienia.
10.   Komisja może, z własnej inicjatywy lub na wniosek, wznowić
postępowanie dotyczące wniosku o zwolnienie, w przypadku gdy:
a) należycie uwzględniając uzasadnione oczekiwania stron oraz równowagę gospodarczą osiągniętą w pierwotnej decyzji o zwolnieniu –
jakiekolwiek fakty, na których oparto tę decyzję, uległy istotnej
zmianie;
b) zainteresowane przedsiębiorstwa działają w sposób sprzeczny ze
swoimi zobowiązaniami; lub
c) decyzję podjęto na podstawie niekompletnych, nieprawidłowych lub
wprowadzających w błąd informacji przekazanych przez strony.
11.    Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych
zgodnie z art. 68, uzupełniających niniejsze rozporządzenie, dotyczących przyjęcia wytycznych w sprawie stosowania warunków określonych w ust. 1 niniejszego artykułu oraz określenia procedury, która ma
być stosowana w celu zastosowania ust. 4 i 7–10 niniejszego artykułu.
#### Artykuł 64
Odstępstwa
1.    Państwa członkowskie mogą stosować odstępstwa od odpowiednich przepisów art. 3 i 6, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 i 4, art. 9, 10 i 11,
art. 14–17, art. 19 i 20–27, art. 35–47 i art. 51, pod warunkiem, że:
a) państwo członkowskie jest w stanie wykazać, że doświadcza istotnych problemów w eksploatacji swoich małych systemów wydzielonych i małych systemów połączonych;
b) regiony najbardziej oddalone w rozumieniu art. 349 TFUE nie mogą
być połączone z unijnym rynkiem energii z oczywistych względów
fizycznych.
W przypadku, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. a), odstępstwo jest ograniczone w czasie i podlega warunkom mającym na celu
zwiększenie konkurencji i integracji z rynkiem wewnętrznym energii
elektrycznej.
W przypadku, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. b), odstępstwo nie jest ograniczone w czasie.
Komisja informuje państwa członkowskie o tych wnioskach przed
przyjęciem decyzji, zapewniając poufność szczególnie chronionych
informacji handlowych.
Odstępstwo przyznawane na mocy niniejszego artykułu ma na celu
zapewnienie, aby nie utrudniało ono przejścia na odnawialne źródła
energii, większej elastyczności, magazynowania energii, elektromobilności i odpowiedzi odbioru.
W decyzji o przyznaniu odstępstwa Komisja określa, w jakim zakresie
odstępstwo ma uwzględniać stosowanie kodeksów sieci i wytycznych
dotyczących sieci.
2.     Art. 3, 5 i 6, art. 7 ust. 1, art. 7 ust. 2 lit. c) i g), art. 8––17,
art. 18 ust. 5 i 6, art. 19 i 20, art. 21 ust. 1, 2 oraz ust. 4–8, art. 22 ust.
5 lit. c), art. 22 ust. 2 lit. b) i c), art. 22 ust. 2 ostatni akapit, art. 23–27,
art. 34 ust. 1, 2 i 3, art. 35–47, art. 48 ust. 2 oraz art. 49 i 51 nie mają
zastosowania do Cypru do chwili połączenia jego systemu przesyłowego z systemami przesyłowymi innych państw członkowskich za
pomocą połączeń wzajemnych.
Jeżeli system przesyłowy Cypru nie zostanie połączony z systemami
przesyłowymi innych państw członkowskich za pomocą połączeń
wzajemnych do dnia 1 stycznia 2026 r., Cypr oceni potrzebę uzyskania
odstępstwa od tych przepisów i może przedłożyć Komisji wniosek
o przedłużenie odstępstwa. Komisja ocenia, czy stosowanie przepisów
może spowodować poważne problemy w eksploatacji systemu elektroenergetycznego na Cyprze, czy też należy oczekiwać, że ich zastosowanie do Cypru przyniesie korzyści dla funkcjonowania rynku. Na
podstawie tej oceny Komisja wydaje uzasadnioną decyzję w sprawie
pełnego lub częściowego przedłużenia odstępstwa. Decyzję tę publikuje
się w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
2a.     W drodze odstępstwa od art. 6 ust. 9, 10 i 11 Estonia, Łotwa
i Litwa mogą zawierać umowy finansowe na moc bilansującą na okres
do pięciu lat przed rozpoczęciem dostarczania mocy bilansującej. Okres
obowiązywania takich umów nie przekracza ośmiu lat po przystąpieniu
Estonii, Łotwy i Litwy do obszaru synchronicznego Europy kontynentalnej.
Organy regulacyjne Estonii, Łotwy i Litwy mogą zezwolić swoim
operatorom systemów przesyłowych na alokację międzyobszarowych
zdolności przesyłowych w ramach procesu rynkowego określonego
w art. 41 rozporządzenia (UE) 2017/2195, bez ograniczeń ilościowych,
przez okres sześciu miesięcy od dnia pełnego wdrożenia i uruchomienia
procesu kooptymalizacji alokacji zgodnie z art. 38 ust. 3 tego rozporządzenia.
2b.    W drodze odstępstwa od art. 22 ust. 4 lit. b) państwa członkowskie mogą wystąpić z wnioskiem o to, aby zdolności wytwórcze, które
rozpoczęły produkcję komercyjną przed dniem 4 lipca 2019 r., emitujące więcej niż 550 g CO2 pochodzącego z paliw kopalnych na kWh
energii elektrycznej i ponad 350 kg CO2 pochodzącego z paliw kopalnych średnio w skali roku na kWe mocy zainstalowanej, mogły –
z zastrzeżeniem zgodności z art. 107 i 108 TFUE – w drodze wyjątku
posiadać zobowiązania lub otrzymywać płatności lub zobowiązania
dotyczące przyszłych płatności po dniu 1 lipca 2025 r. w ramach
mechanizmu zdolności wytwórczych zatwierdzonego przez Komisję
przed dniem 4 lipca 2019 r.
2c.   Komisja ocenia skutki wniosku, o którym mowa w ust. 2b, pod
względem emisji gazów cieplarnianych. Komisja może przyznać
odstępstwo po dokonaniu oceny sprawozdania, o którym mowa
w ust. 2d, jeżeli spełnione są następujące warunki:
a) w dniu 4 lipca 2019 r. lub po tym dniu państwo członkowskie
przeprowadziło konkurencyjny proces przetargowy zgodnie z art.
22 i na okres dostawy po dniu 1 lipca 2025 r., którego celem jest
maksymalizacja udziału dostawców zdolności wytwórczych spełniających wymogi określone w art. 22 ust. 4;
b) ilość zdolności wytwórczych oferowanych w konkurencyjnym
procesie przetargowym, o którym mowa w lit. a) niniejszego ustępu,
nie jest wystarczająca, aby rozwiązać problem związany z wystarczalnością stwierdzony na podstawie art. 20 ust. 1 w okresie dostaw,
którego dotyczy ten proces przetargowy;
c) zdolności wytwórcze emitujące więcej niż 550 g CO2 pochodzącego
z paliw kopalnych na kWh energii elektrycznej posiadają zobowiązania lub otrzymują płatności lub zobowiązania dotyczące przyszłych płatności przez okres nieprzekraczaj ący jednego roku i na
okres dostawy, który nie przekracza okresu obowiązywania odstępstwa, a także zostają zamówione poprzez dodatkowy proces udzielania zamówień, który spełnia wszystkie wymogi przewidziane
w art. 22, z wyjątkiem wymogów określonych w ust. 4 lit. b) tego
artykułu i wyłącznie na ilość zdolności niezbędną do zaradzenia
problemowi związanemu z wystarczalnością, o którym mowa
w lit. b) tego ustępu.
Odstępstwo przewidziane w niniejszym ustępie może być stosowane do
dnia 31 grudnia 2028 r., jeżeli przez cały okres obowiązywania odstępstwa spełnione są warunki w nim określone.
2d.    Do wniosku o odstępstwo, o którym mowa w ust. 2b, dołącza
się sprawozdanie państwa członkowskiego, które zawiera:
a) ocenę wpływu odstępstwa pod względem emisji gazów cieplarnianych oraz na przejście w kierunku energii ze źródeł odnawialnych,
większej elastyczności, magazynowania energii, elektromobilno ści
i odpowiedzi odbioru;
b) plan z celami pośrednimi dotyczący odchodzenia od udziału zdolności wytwórczych, o których mowa w ust. 2b, w mechanizmach
zdolności wytwórczych do dnia wygaśnięcia odstępstwa, w tym plan
pozyskania niezbędnych zdolności zastępczych zgodnie z orientacyjną krajową trajektorią ogólnego udziału energii ze źródeł odnawialnych oraz ocenę barier inwestycyjnych powodujących brak
wystarczających ofert w konkurencyjnym procesie przetargowym,
o którym mowa w ust. 2c lit. a).
3.   Niniejsze rozporządzenie nie wpływa na stosowanie odstępstw
przyznanych na mocy art. 66 dyrektywy (UE) 2019/944.
4.   W odniesieniu do osiągnięcia docelowego poziomu połączeń
międzysystemowych na 2030 r., jak określono w rozporządzeniu (UE)
2018/1999, należycie uwzględnia się połączenia elektroenergetyczne
między Maltą a Włochami.