1 WSTĘP 1.1 Podstawa prawna i cel dokumentu (1) Niniejszy dokument, zwany dalej Warunkami Dotyczącymi Bilansowania lub WDB, opracowany został przez operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego (OSP) na podstawie art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) 2017/2195 z dnia 23 listopada 2017 r. ustanawiającego wytyczne dotyczące bilansowania (rozporządzenie 2017/2195). (2) Celem WDB jest ustalenie warunków dla dostawców usług bilansujących oraz warunków dla podmiotów odpowiedzialnych za bilansowanie, zgodnie z art. 18 rozporządzenia 2017/2195. (3) Warunki Dotyczące Bilansowania są regulaminem w rozumieniu art. 384 § 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 9g ust. 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne. (4) Warunki Dotyczące Bilansowania sporządzone zostały w języku polskim i ta wersja językowa jest obowiązująca. Inne wersje językowe mają charakter wyłącznie informacyjny. 1.2 Zgodność Warunków Dotyczących Bilansowania z celami rozporządzenia 2017/2195 (1) Warunki Dotyczące Bilansowania są zgodne z celami rozporządzenia 2017/2195, określonymi w art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia: (1.1) Wzmocnienie efektywnej konkurencji, niedyskryminacji oraz przejrzystości na rynkach bilansujących: (a) Wszystkie podmioty spełniające warunki uczestnictwa w rynku bilansującym krajowego systemu elektroenergetycznego (RB) są traktowane na równych zasadach, określonych w WDB, co zapewnia niedyskryminację i przejrzystość zasad; (b) WDB umożliwiają pojedynczym lub zagregowanym sterowanym odbiorom, magazynom energii elektrycznej oraz modułom wytwarzania energii świadczenie usług bilansujących oraz określają zasady i wymagania dla świadczenia tych usług; (c) Usługi bilansujące są pozyskiwane na konkurencyjnych zasadach rynkowych; (1.2) Zwiększenie efektywności bilansowania, a także efektywności europejskich i krajowych rynków bilansujących: (a) Energia bilansująca i moce bilansujące są pozyskiwane w ramach mechanizmów rynkowych opartych o cenę krańcową, wyznaczaną na podstawie ofert portfolio na moce bilansujące i ofert zintegrowanego procesu grafikowania zgłoszonych przez dostawców usług bilansujących, przy uwzględnieniu aspektów technicznych pracy systemu elektroenergetycznego, co zapewnia efektywność RB; (b) OSP bilansując krajowy system elektroenergetyczny bierze pod uwagę proces kompensowania niezbilansowań, o którym mowa w art. 22 rozporządzenia 2017/2195, oraz wymianę energii bilansującej na europejskich platformach, o których mowa w art. 20 i 21 rozporządzenia 2017/2195, w zakresie platform, w których procesach OSP uczestniczy operacyjnie, co przyczynia się do efektywności europejskich rynków bilansujących; (1.3) Zintegrowanie rynków bilansujących i promowanie możliwości wymiany usług bilansujących przy jednoczesnym przyczynianiu się do bezpieczeństwa pracy systemu: (a) Określony w WDB katalog usług bilansujących oraz zasady wyceny energii bilansującej oparte na cenach krańcowych umożliwiają efektywną integrację RB, w oparciu o mechanizmy integracji systemów centralnie dysponowanych przewidzianych w rozporządzeniu 2017/2195, z rynkami europejskimi w ramach europejskich platform wymiany energii bilansującej, o których mowa w art. 20 i 21 rozporządzenia 2017/2195; (b) Zasady stosowane na RB zapewniają bezpieczne funkcjonowanie systemu elektroenergetycznego poprzez uwzględnienie aspektów technicznych w mechanizmach RB, co zapewnia, że programy pracy jednostek grafikowych są wykonalne i zgodne z wymogami bezpiecznego prowadzenia ruchu systemu; (1.4) Przyczynienie się do efektywnej, długofalowej pracy i rozwoju systemu przesyłowego energii elektrycznej i sektora energii elektrycznej w Unii przy jednoczesnym ułatwianiu efektywnego i spójnego funkcjonowania rynków dnia następnego, rynków dnia bieżącego oraz rynków bilansujących: (a) Zasady funkcjonowania RB zdefiniowane w WDB umożliwiają fizyczną realizację zgłoszonych umów sprzedaży energii, które mogą wynikać z kontraktów handlowych zawartych przez uczestników rynku na rynku terminowym, rynku dnia następnego, rynku dnia bieżącego lub w ramach transakcji bilateralnych oraz ułatwiają spójne działanie wszystkich segmentów rynku; (b) Spójne i efektywne działanie rynków, przy jednoczesnym uwzględnieniu aspektów technicznych pracy systemu, ma pozytywny wpływ na bezpieczne funkcjonowanie i rozwój systemu elektroenergetycznego w krótkim, średnim i długim horyzoncie czasowym; (c) Zdefiniowane w WDB czasy zamknięcia bramek dla zgłoszeń umów sprzedaży energii oraz ofert zintegrowanego procesu grafikowania uwzględniają harmonogram procesów na rynku dnia następnego i rynku dnia bieżącego oraz są zgodne z postanowieniami art. 24 ust. 5 oraz art. 18 ust. 8 lit. b rozporządzenia 2017/2195; (d) W WDB zostały określone zasady aktualizacji ofert zintegrowanego procesu grafikowania po każdym czasie zamknięcia bramki dla zintegrowanego procesu grafikowania, zgodnie z art. 24 ust. 6 i art. 18 ust. 8 lit. b rozporządzenia 2017/2195; (1.5) Zapewnienie możliwości sprawiedliwego, obiektywnego, przejrzystego i rynkowego zakupu usług bilansujących, a także, aby przy takim zakupie unikano nadmiernych barier dla nowych instalacji i wzmacniano płynność rynków bilansujących, zapobiegając jednocześnie niepotrzebnym zakłóceniom na rynku wewnętrznym energii elektrycznej: (a) Energia bilansująca i moce bilansujące są pozyskiwane w ramach konkurencyjnych mechanizmów rynkowych, maksymalizujących efektywność ekonomiczną procesów ich pozyskiwania, gdzie wszystkie podmioty uprawnione do świadczenia poszczególnych usług bilansujących są traktowane na przejrzystych i równych zasadach; (b) Wymogi dla udziału w RB i świadczenia usług bilansujących odzwierciedlają niezbędne do spełnienia warunki techniczne i ekonomiczne wymagane na fizycznym rynku działającym blisko czasu rzeczywistego; (c) WDB zapewniają publikację danych dotyczących funkcjonowania RB istotnych dla uczestników rynku; (1.6) Ułatwienie udziału usług zarządzania stroną popytową, w tym zagregowanych instalacji odbiorczych oraz magazynów energii przy jednoczesnym zapewnieniu im równych szans w konkurencji z innymi usługami bilansującymi, a w razie potrzeby zapewnieniu im możliwości niezależnego działania przy obsłudze pojedynczej instalacji odbiorczej: (a) WDB określają zasady dla aktywnego udziału strony popytowej w RB, w tym zagregowanych instalacji odbiorczych, oraz magazynów energii elektrycznej, analogiczne do zasad stosowanych dla konwencjonalnych modułów wytwarzania energii; (b) Usługi bilansujące są pozyskiwane na zasadach rynkowych i są świadczone z wykorzystaniem zasobów spełniających określone w WDB warunki do udziału w RB i świadczenia usług bilansujących, niezależnie od technologii zasobu; (1.7) Ułatwienie udziału energii ze źródeł odnawialnych oraz wspieranie osiągnięcia celu Unii Europejskiej dotyczącego wzrostu udziału produkcji energii ze źródeł odnawialnych: (a) WDB określają zasady udziału w RB dla źródeł energii elektrycznej wykorzystujących energię wiatru oraz źródeł fotowoltaicznych; (b) Właściwe uwzględnienie źródeł energii elektrycznej wykorzystujących energię wiatru oraz źródeł fotowoltaicznych umożliwia im aktywny udział w RB i przyczynia się do ich dalszego rozwoju, w tym do osiągnięcia celu Unii Europejskiej dotyczącego wzrostu udziału produkcji energii ze źródeł odnawialnych. 1.3 Harmonogram wdrożenia Warunków Dotyczących Bilansowania (1) Harmonogram wdrożenia WDB jest następujący: (1.1) OSP przedłoży WDB do zatwierdzenia przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes URE) nie później niż w terminie czterech miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 22 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz. U. poz. 819); (1.2) Termin wejścia w życie WDB: data określona przez Prezesa URE w decyzji zatwierdzającej WDB. (2) W okresie roku od dnia wejścia w życie WDB przyjmuje się wartość górnego limitu ceny, o którym mowa w pkt 8.7.3(4), równą 5 000 zł/MW-h dla OPMB i OMB. (3) Dla kwartału, w którym weszły w życie WDB, OSP wyznacza i publikuje na stronie internetowej OSP współczynniki, wielkość stałą oraz górny limit wymaganej wielkości rezerwy mocy w górę, stosowane we wzorze na wymaganą wielkość rezerwy mocy w górę, o którym mowa w pkt 7.7, nie później niż 15 dni przed wejściem w życie zasad określonych w WDB. (4) OSD określa bieżące uwarunkowania świadczenia usług bilansujących w sieci dystrybucyjnej oraz zasady potwierdzania spełnienia tych uwarunkowań, o których mowa w pkt 8.1(13), od daty przypadającej na rok po dacie wejścia w życie WDB. (5) OSP stosuje mechanizm, o którym mowa w pkt 10.3(25), nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2026 r. (6) Dla kwartału, w którym weszły w życie WDB, OSP wyznacza i publikuje na stronie internetowej OSP parametry LOLP i okresy niereprezentatywne, o których mowa w pkt 12.3, nie później niż 15 dni przed wejściem w życie zasad określonych w WDB. (7) Dla kwartału, w którym weszły w życie WDB, jako pierwszą dobę handlową tego kwartału, o której mowa w pkt 12.4(8), przyjmuje się dobę wejścia w życie WDB. (8) Dla kwartału q-1 poprzedzającego kwartał q, w którym weszły w życie WDB, ograniczona średnia wartość COR dla kwartału q-1 wykorzystywana do wyznaczenia górnego limitu dobowego ceny rezerwy operacyjnej w kwartale q, o której mowa w pkt 12.4(9), wynosi 40 zł/MW-h. (9) W okresie roku od dnia wejścia w życie WDB wyniki ZPG z rozdzielczością planowania równą OPCR będą wyznaczane na podstawie wyników ZPG z rozdzielczością planowania równą OREB. (10) OSP w zakresie w jakim będzie konieczne dostosowanie WDB w celu przyłączenia i rozpoczęcia wymiany energii bilansującej z wykorzystaniem platformy wymiany energii bilansującej, o której mowa w art. 20 rozporządzenia 2017/2195, opracuje i przedłoży zmiany WDB do zatwierdzenia przez Prezesa URE, przynajmniej na dwa miesiące przed planowaną datą przyłączenia i rozpoczęcia wymiany energii bilansującej z wykorzystaniem tej platformy wymiany energii bilansującej. (11) Od dnia wejścia w życie WDB stosuje się składniki cen wymuszonej dostawy energii elektrycznej (CWD) i wymuszonego odbioru energii elektrycznej (CWO) wykorzystywane w algorytmie wyznaczania tych cen dla poszczególnych JG oraz ceny za uruchomienie (CU) dla poszczególnych JGW1, które obowiązywały w dobie poprzedzającej dzień wejścia w życie WDB, z wyłączeniem współczynnika przemiany energii chemicznej paliwa w energię elektryczną netto (WS), który dla poszczególnych JG stosuje się w wartościach określonych w umowach przesyłania. Aktualizacja składników stosowanych w kalkulacji cen CWD i CWO oraz wartości cen CU odbywa się na zasadach określonych w WDB. (12) Do wyznaczenia wartości ceny odniesienia (CO) obowiązującej w miesiącu kalendarzowym m, w zakresie w jakim zasady wyznaczenia tej ceny określone w pkt 6.4(10) odwołują się do okresu poprzedzającego dzień wejścia w życie WDB, zamiast cen energii niezbilansowania (CEN) stosuje się ceny rozliczeniowe sprzedaży energii z rynku bilansującego (CROS). 1.4 Wprowadzanie zmian Warunków Dotyczących Bilansowania (1) Tryb dokonywania i wprowadzania zmian WDB określa rozporządzenie 2017/2195. Poniższe postanowienia służą wykonaniu ww. przepisów. (2) Zmiana WDB jest przeprowadzana poprzez opracowanie nowych WDB albo poprzez opracowanie zmian obowiązujących WDB. (3) Proces wprowadzania zmian WDB, poprzez opracowanie nowych WDB albo zmian obowiązujących WDB, obejmuje następujące działania: (3.1) OSP opracowuje projekt WDB albo projekt zmian WDB zawierający specyfikację zmian oraz dokument wyjaśniający zawierający opis przedmiotu zmian, przyczynę zmian, a także planowany termin wdrożenia odpowiednio WDB albo zmian WDB; (3.2) Dokumenty, o których mowa w pkt (3.1), OSP publikuje na swojej stronie internetowej wraz z komunikatem informującym o rozpoczęciu procesu konsultacji społecznych i sposobie nadsyłania uwag do projektu WDB albo projektu zmian WDB oraz terminie przewidzianym na konsultacje społeczne; (3.3) Okres przewidziany na konsultacje społeczne nie może być krótszy niż określony w art. 10 ust. 1 i 5 rozporządzenia 2017/2195, przy czym ocenie OSP podlega uwzględnienie uwag bądź propozycji, które zostały przekazane OSP, po upływie okresu przewidzianego na konsultacje; (3.4) Po zakończeniu okresu przewidzianego na konsultacje społeczne OSP: (a) Dokonuje analizy otrzymanych uwag i propozycji; (b) Opracowuje raport z procesu konsultacji społecznych, zawierający zestawienie otrzymanych uwag lub propozycji, informacje o sposobie ich uwzględnienia lub o przyczynach ich nieuwzględnienia oraz w uzasadnionych przypadkach, zestawienie własnych uzupełnień lub korekt, których potrzeba wprowadzenia wynika w szczególności ze zgłoszonych uwag lub propozycji, albo jeżeli mają one charakter redakcyjny lub pisarski, lub polegają na usunięciu oczywistej omyłki; (c) Opracowuje nowe WDB albo zmiany WDB oraz dokument wyjaśniający, uwzględniające w uzasadnionym zakresie zgłoszone uwagi i propozycje oraz ewentualne uzupełnienia lub korekty, o których mowa w pkt (b), zgodnie z informacjami przedstawionymi w raporcie z procesu konsultacji społecznych; (d) Przedkłada Prezesowi URE do zatwierdzenia nowe WDB albo zmiany WDB wraz z raportem z procesu konsultacji społecznych oraz dokumentem wyjaśniającym; (e) Publikuje na swojej stronie internetowej komunikat o przedłożeniu Prezesowi URE nowych WDB albo zmian WDB wraz z raportem z procesu konsultacji oraz dokumentem wyjaśniającym. (3.5) WDB albo zmiany WDB wchodzą w życie w terminie określonym przez Prezesa URE w decyzji zatwierdzającej WDB albo zmiany WDB; (3.6) WDB albo zmiany WDB, po ich zatwierdzeniu przez Prezesa URE, OSP publikuje na swojej stronie internetowej, zgodnie z art. 12 ust. 3 lit. g rozporządzenia 2017/2195, wraz z informacją o dacie wejścia w życie. OSP publikuje na swojej stronie internetowej tekst ujednolicony obowiązujących WDB.