### 10. Bilansowanie Systemu I Zarządzanie Ograniczeniami SYSTEMOWYMI 10.1 Zasady ogólne (1) OSP w ramach procesu dobowego planowania koordynacyjnego wykorzystania zasobów KSE, o którym mowa w IRiESP, pozyskuje usługi bilansujące w celu pokrycia zapotrzebowania na moc i energię elektryczną w KSE, przy uwzględnieniu występujących ograniczeń systemowych. (2) Usługi bilansujące w zakresie mocy bilansujących OSP pozyskuje w ramach: (2.1) Rynku mocy bilansujących (RMB); oraz (2.2) Zintegrowanego procesu grafikowania (ZPG). (3) Usługi bilansujące w zakresie energii bilansującej OSP pozyskuje w ramach: (3.1) ZPG; oraz (3.2) Europejskiej platformy wymiany energii bilansującej z rezerw odbudowy częstotliwości z aktywacją automatyczną (platforma aFRR), o której mowa w art. 21 rozporządzenia 2017/2195. (4) Zasady funkcjonowania RMB, ZPG oraz udziału w platformie aFRR zapewniają równe traktowanie DUB, w tym zgłaszanych przez nich na RB danych handlowo-technicznych: OPMB, OZPG (OEB, OT, OMB) i PP. (5) OSP prowadząc ruch sieciowy, o którym mowa w IRiESP, uwzględnia wyniki procesu kompensowania niezbilansowań na europejskiej platformie (platforma IN), o której mowa w art. 22 rozporządzenia 2017/2195. 10.2 Rynek mocy bilansujących (1) RMB stanowi mechanizm nabywania mocy bilansujących przez OSP w trybie podstawowym, mający na celu zapewnienie wymaganych wielkości mocy bilansujących, zgodnie z pkt 7. (2) Moce bilansujące w ramach RMB są nabywane niezależnie dla poszczególnych ONMBP, na podstawie przyjętych OPMB, zgłaszanych dla DUB, bez informacji, które JG należące do DUB będą świadczyły moce bilansujące. (3) Proces nabywania mocy bilansujących w ramach RMB jest prowadzony jednocześnie dla wszystkich ONMBP składających się na daną dobę handlową. (4) RMB dla doby handlowej d jest prowadzony w dobie d-1, zgodnie z następującą procedurą: (4.1) OSP do godz. 7.30 doby d-1 publikuje informacje o wielkościach mocy bilansujących do nabycia w ramach RMB dla poszczególnych ONMBP: (a) ZMBFCRG – zapotrzebowanie na moc bilansującą FCRG; (b) ZMBFCRD – zapotrzebowanie na moc bilansującą FCRD; (c) ZMBaFRRG – zapotrzebowanie na moc bilansującą aFRRG; (d) ZMBaFRRD – zapotrzebowanie na moc bilansującą aFRRD; (e) ZMBFRRG – zapotrzebowanie na moce bilansujące aFRRG i mFRRdG ponad ZMBaFRRG; (f) ZMBFRRD – zapotrzebowanie na moce bilansujące aFRRD i mFRRdD ponad ZMBaFRRD; (g) ZMBRRG – zapotrzebowanie na moc bilansującą RRG; (h) ZMBRRD – zapotrzebowanie na moc bilansującą RRD; (4.2) OR dokonują zgłoszeń OPMB w okresie otwarcia bramki na RMB dla doby handlowej d, zdefiniowanym w pkt 8.3.1(1), biorąc pod uwagę ograniczenia w świadczeniu usług bilansujących, o których mowa w pkt 8.6.2(11); (4.3) OSP na podstawie przyjętych OPMB, dla poszczególnych ONMBP doby handlowej d, dokonuje wyboru oferowanych mocy bilansujących w celu pokrycia, przy najniższych kosztach, zapotrzebowań na moce bilansujące, o których mowa w pkt (4.1); (4.4) OSP do godz. 10.00 doby d-1 przekazuje OR, którzy zgłosili OPMB przyjęte na RMB, wyniki RMB. Wyniki RMB są przekazywane za pomocą WIRE lub udostępniane za pomocą PREU dokumentem informacja o nabytych mocach bilansujących w trybie podstawowym (INMBP). INMBP zawiera wielkości mocy bilansujących poszczególnych typów rezerwy mocy nabytych od danego DUB w ramach RMB, dla poszczególnych ONMBP doby handlowej d. (5) Zapotrzebowanie na moc bilansującą danego typu rezerwy mocy może być pokryte z oferowanych rezerw mocy tego samego typu, z zastrzeżeniem przypadku, o którym mowa w pkt (6). (6) W przypadku, gdy dla danego ONMBP w przyjętej OPMB dla danego oferowanego typu rezerwy mocy: FCRG, aFRRG, mFRRdG albo FCRD, aFRRD, mFRRdD podana została opcjonalna cena ofertowa pozyskania mocy jako RR, to zaoferowana moc może być nabyta jako moc bilansująca RR, jeżeli nie została wykorzystana do pokrycia właściwego dla tego typu rezerwy mocy zapotrzebowania na moc bilansującą dla danego ONMBP. (7) Oferowane moce bilansujące z przyjętych OPMB, dla poszczególnych ONMBP, w wyniku RMB mogą: nie zostać nabyte, zostać nabyte częściowo z dokładnością do 1 MW albo zostać nabyte w całości. (8) W przypadku wydłużenia okresu otwarcia bramki na RMB, o którym mowa w pkt 8.3.1(9), lub wydłużenia procesu wyboru oferowanych mocy bilansujących, OSP informuje o zmianie godziny przekazania wyników, o której mowa w pkt (4.4), poprzez wysłanie komunikatu do OR z nowym terminem przekazania wyników RMB. Komunikat jest wysyłany przez WIRE oraz za pomocą poczty elektronicznej (e-mail). Informacja przekazywana za pomocą poczty elektronicznej jest przesyłana na określone w umowie zawartej z OSP adresy poczty elektronicznej osób upoważnionych przez OR do kontaktu z OSP (reprezentantów OR). (9) Moce bilansujące nabyte w ramach RMB od danego DUB muszą być zgłoszone na RBN w rozbiciu na JG tego DUB, jako grafiki mocy bilansujących w zgłoszeniach PP dla JG, na zasadach określonych w pkt 8.6. W przypadku FCRG i FCRD, zgodnie z pkt 8.6.1(17), jest możliwe zgłoszenie grafików mocy bilansujących w wielkości większej niż wynika to z wielkości mocy bilansujących nabytych w ramach RMB, przy czym nadmiarowe moce w ramach ZPG są traktowane jak nabyte, bez wynagrodzenia z tego tytułu. 10.3 Zintegrowany proces grafikowania (1) ZPG, w zależności od rodzaju JG i horyzontu planowania, dokonuje doboru do pracy i rozdziału obciążeń JG albo wyłącznie rozdziału obciążeń JG, oraz wyboru oferowanych mocy bilansujących JG i ich wykorzystania, w oparciu o zgłoszone dane handlowe i techniczne dla JG, w celu pokrycia, przy najniższych kosztach, zapotrzebowania na moc w obszarze RB wraz z zapewnieniem wymaganych rezerw mocy, przy uwzględnieniu ograniczeń w pracy JG oraz w pracy sieci. (2) Punktami odniesienia w planowaniu pracy JG w ramach danej iteracji ZPG są grafiki obciążenia i grafiki mocy bilansujących JG z PPZ, o których mowa w pkt 10.6. (3) ZPG stanowi mechanizm nabywania mocy bilansujących FCR, aFRR, mFRRd przez OSP w trybie uzupełniającym dla poszczególnych ONMBU odpowiadających OREB, mający na celu zapewnienie wymaganych wielkości mocy bilansujących, ze względu na: (3.1) Brak pokrycia zapotrzebowania na moce bilansujące w ramach RMB; (3.2) Konieczność odtworzenia mocy bilansujących, tj. nabycia dodatkowych mocy bilansujących z powodu niedostępności wcześniej nabytych mocy bilansujących albo ich wykorzystania w przypadku mFRRd; (3.3) Zmianę zapotrzebowania na moce bilansujące. (4) Moce bilansujące RR, w przypadkach o których mowa w pkt (3.1)-(3.3), są odtwarzane w ramach ZPG zgodnie z bieżącymi potrzebami KSE, ale nie jako nabyte moce bilansujące RR. (5) ZPG jest procesem iteracyjnym. W procesie planowania pracy KSE iteracje ZPG są realizowane równolegle z rozdzielczością planowania równą OREB (OREB = 15 minut) oraz z rozdzielczością planowania równą OPCR (OPCR = 5 minut). (6) Pierwsza iteracja ZPG dla doby handlowej d z rozdzielczością planowania równą OREB: (6.1) Jest realizowana do godz. 16.30 doby d-1; (6.2) Horyzontem planowania obejmuje całą dobę handlową d; (6.3) Jest realizowana na podstawie zgłoszeń danych handlowo-technicznych przyjętych dla JG na RBN dla doby handlowej d; oraz (6.4) Uwzględnia aktualny wynik ZPG dla końca doby handlowej d-1. (7) Na podstawie wyników pierwszej iteracji ZPG z rozdzielczością planowania równą OREB dla doby handlowej d OSP przygotowuje plan koordynacyjny dobowy (PKD) dla doby handlowej d. (8) Druga iteracja ZPG dla doby handlowej d z rozdzielczością planowania równą OREB: (8.1) Jest realizowana po godzinie 18.05 doby d-1; (8.2) Horyzont planowania obejmuje pozostały okres doby handlowej d-1 i całą dobę handlową d; (8.3) Jest realizowana na podstawie zgłoszeń danych handlowo-technicznych przyjętych dla JG na RBN i ewentualnie zaktualizowanych oraz przyjętych w ramach RBB odpowiednio dla OREB dób handlowych d-1 i d objętych horyzontem planowania; (8.4) Uwzględnia aktualny wynik ZPG dla doby handlowej d-1. (9) Kolejne iteracje ZPG dla doby handlowej d, z rozdzielczością planowania równą OREB, są planowo realizowane co godzinę, po zamknięciu bramki na RBB dla godziny h, z horyzontem planowania od godziny h do końca doby handlowej d, przy uwzględnieniu aktualizacji zgłoszeń danych handlowo-technicznych przyjętych w ramach bramki RBB dla godziny h lub bramki RBB dla godzin wcześniejszych oraz przy uwzględnieniu aktualnego wyniku ZPG dla godzin poprzedzających horyzont planowania. (10) Na podstawie wyników drugiej oraz kolejnych iteracji ZPG dla doby handlowej d, z rozdzielczością planowania równą OREB, OSP przygotowuje pierwszą oraz kolejne wersje bieżącego planu koordynacyjnego dobowego dnia bieżącego (BPKD-DB) dla doby handlowej d i doby handlowej d-1, jeśli jest objęta horyzontem planowania ZPG. (11) Iteracje ZPG z rozdzielczością planowania równą OPCR są prowadzone co najmniej raz na 15 minut, dotyczą wyłącznie rozdziału obciążeń JG z horyzontem planowania bliskim czasu rzeczywistego, przy uwzględnieniu aktualnego wyniku ZPG z rozdzielczością planowania równą OREB i wyniku poprzedniej iteracji ZPG z rozdzielczością równą OPCR dla OPCR poprzedzających horyzont planowania. (12) Wynik iteracji ZPG z rozdzielczością planowania równą OPCR stanowi podstawę do przygotowania bieżącego planu koordynacyjnego dobowego czasu rzeczywistego (BPKD-CR), który jest udostępniany najpóźniej na 2,5 minuty przed rozpoczęciem pierwszego OPCR, którego dotyczy. (13) Horyzont planowania ZPG z rozdzielczością planowania równą OPCR jest zmienny i nie dłuższy niż 2 godziny. (14) W zależności od bieżących potrzeb związanych z sytuacją w KSE lub procesem optymalizacji w ramach ZPG, OSP może pominąć określone iteracje ZPG lub zainicjować wykonanie dodatkowych iteracji ZPG, w tym iteracji ZPG z krótszym horyzontem planowania. (15) Podstawowymi danymi wejściowymi ZPG są: (15.1) Przyjęte OEB, OT i OMB dla JG; (15.2) Ceny CDO wyznaczone zgodnie z pkt 14.2.4, z zastrzeżeniem, że ceny CDO w ZPG z doborem JG do pracy nie uwzględniają korekt, o których mowa w pkt 14.2.4(3)-(6); (15.3) PPZ JG; (15.4) Parametry techniczne JG oraz parametry MEE i ESP związanych z JGM; (15.5) Dyspozycyjność JG oraz dyspozycyjność układów regulacji JG; (15.6) Ograniczenia w świadczeniu usług bilansujących ze względu na warunki pracy sieci oraz ograniczenia dotyczące rozproszenia geograficznego mocy bilansujących; (15.7) Prognozowane zapotrzebowanie na moc w KSE i wymagane rezerwy mocy zgodnie z bieżącymi potrzebami w KSE, w tym wymagane wielkości mocy bilansujących; (15.8) Planowana generacja zasobów nieświadczących usług bilansujących, tj. zasobów, które nie wchodzą w skład JG; (15.9) Prognozowana generacja JGZ; (15.10) Planowane saldo wymiany międzysystemowej; (15.11) Aktualny wynik ZPG z poprzednich iteracji. (16) ZPG zapewnia spełnienie następujących typów ograniczeń systemowych: (16.1) Ograniczenia wynikające z konieczności pokrycia zapotrzebowania na moc i energię elektryczną w KSE oraz zapewnienia wymaganych rezerw mocy w KSE; (16.2) Ograniczenia wynikające z wymagań ze strony JG bądź grupy JG określone w umowie przesyłania z DUB (ograniczenia elektrowniane); Ograniczenia elektrowniane w zakresie minimalnej liczby JGW1 w pracy w danej grupie JGW1 są uwzględniane w ZPG w zakresie w jakim zostały odwzorowane w PPZ dla tych JGW1; (16.3) Ograniczenia wynikające z wymagań w zakresie parametrów lub konfiguracji sieci elektroenergetycznej (ograniczenia sieciowe). (17) Dane wyjściowe ZPG podstawowo zawierają następujące dane dla poszczególnych JG: (17.1) PPS JG; (17.2) Wielkości mocy bilansujących nabytych na JG w ramach trybu uzupełniającego; (17.3) Wielkości mocy bilansujących, o których mowa w pkt 10.6.1(2.3.b)-(2.3.d); (17.4) Korekta grafiku obciążenia związana z nabytymi mocami bilansującymi, o której mowa w pkt 10.6.1(2.4). (18) Wielkości, o których mowa w pkt (17.1), dla danej JG są przekazywane za pomocą SOWE lub LFC, w zależności od rodzaju JG, zgodnie z wymaganiem w zakresie systemów jakie musi posiadać DUB dla JG, określonym w załączniku nr 2 do WDB. (19) Wielkości, o których mowa w pkt (17.2)-(17.4), dla danej JG są przekazywane OR za pomocą WIRE lub udostępniane za pomocą PREU dokumentem informacja o nabytych mocach bilansujących w trybie uzupełniającym (INMBU). (20) Wyniki ZPG podlegają rozliczeniu na RB w okresach równych OREB. (21) ZPG z rozdzielczością równą OREB jest realizowany z wykorzystaniem: (21.1) Algorytmu doboru jednostek grafikowych do świadczenia usług bilansujących (ADJ); (21.2) Algorytmu nabywania mocy bilansujących (ANM). (22) ZPG z rozdzielczością równą OPCR jest realizowany z wykorzystaniem algorytmu rozdziału obciążeń (ARO). (23) Szczegółowe zasady działania algorytmów, o których mowa w pkt (21) i (22), zawiera załącznik nr 1 do WDB. (24) ZPG w ramach pozyskiwania energii bilansującej obejmuje wykorzystanie mocy bilansujących FCR, aFRR, mFRRd i RR, przy czym zasady regulacji częstotliwości KSE w ramach wykorzystania FCR, aFRR i mFRRd określa IRiESP. (25) W przypadku gdy OSP wprowadzi operatywną korektę PPS danej JGM1, w stosunku do PPS tej JGM1 wyznaczonego przy wykorzystaniu algorytmów ZPG, o których mowa w pkt (21) i (22), skutkującą dla kolejnych OREB brakiem wykonalności PPS tej JGM1 lub innych JGM1, które wraz z daną JGM1 tworzą ESP, to praca tych JGM1 jest prowadzona przez OSP poza algorytmami ZPG. 10.4 Platforma aFRR (1) OSP uczestniczy w wymianie energii bilansującej z rezerw odbudowy częstotliwości z aktywacją automatyczną na platformie aFRR na zasadach i zgodnie z harmonogramem wymiany danych określonymi w ramach wdrażania aFRR. (2) OSP ma prawo zawiesić udział w platformie aFRR w następujących przypadkach: (2.1) Planowanych prac modernizacyjnych systemów informatycznych uniemożliwiających udział w platformie aFRR; (2.2) Wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających poprawny udział w platformie aFRR; (2.3) Wystąpienia dynamiki zmian sygnału regulacyjnego aFRR dla JG, w związku z udziałem w platformie aFRR, mogącej skutkować niepoprawną pracą JG wykorzystywanych do świadczenia aFRR; (2.4) Zagrożenia bezpieczeństwa pracy KSE z powodu udziału w platformie aFRR. OSP przywraca udział w platformie aFRR niezwłocznie po ustąpieniu przyczyn, które były podstawą zawieszenia udziału w platformie aFRR. (3) Dla każdego okresu aktywacji energii bilansującej na platformie aFRR (OAaFRR) τ, równego 4 sekundy, określany jest znacznik udziału OSP w platformie aFRR (ZUaFRR τ ): (3.1) ZUaFRR τ = 1 oznacza udział w platformie aFRR w OAaFRR τ; (3.2) ZUaFRR τ = 0 oznacza brak udziału w platformie aFRR w OAaFRR τ. (4) Na potrzeby wymiany energii bilansującej z rezerw odbudowy częstotliwości z aktywacją automatyczną na platformie aFRR, OSP przekazuje następujące dane: (4.1) Zagregowaną ofertę na energię bilansującą z aFRRG (ZOEBaFRRG), wyznaczaną zgodnie z pkt (6)-(9), (11) oraz (12); (4.2) Zagregowaną ofertę na energię bilansującą z aFRRD (ZOEBaFRRD), wyznaczaną zgodnie z pkt (6)-(8) oraz (10)-(12); (4.3) Zapotrzebowanie na energię bilansującą do pokrycia na platformie aFRR (ZEBaFRR), wyznaczane zgodnie z pkt (13); (4.4) Zdolności przesyłowe wymiany międzysystemowej, wyznaczane zgodnie z art. 37 rozporządzenia 2017/2195. (5) OSP informację dotyczącą wyniku funkcji optymalizacji aktywacji energii bilansującej na platformie aFRR uwzględnia w LFC przy wyznaczaniu zadanej mocy odpowiednio aFRRG lub aFRRD dla poszczególnych JG. (6) OSP wyznacza ZOEBaFRRG i ZOEBaFRRD dla każdego OREB. (7) OSP wyznacza ZOEBaFRRG i ZOEBaFRRD w wyniku przekształcenia przyjętych OEB dla poszczególnych JG, zgodnie z art. 27 rozporządzenia 2017/2195, przy uwzględnieniu aktualnego stanu pracy KSE oraz nominowanych zakresów rezerw mocy JG. (8) Zasady przekształcania OEB w ZOEBaFRRG i ZOEBaFRRD zapewniają równe traktowanie DUB oraz umożliwiają maksymalną dopuszczalną wymianę energii bilansującej z mocy bilansujących aFRR na platformie aFRR przy zachowaniu bezpieczeństwa pracy KSE. (9) Cena danego pasma mocy ZOEBaFRRG jest sumą: (9.1) Ceny CDO pasma OEB odpowiadającego nominowanemu zakresowi aFRRG w planie BPKD-CR aktualnym w chwili wyznaczania ZOEBaFRRG; (9.2) Prognozowanej wartości ceny rezerwy operacyjnej, wyznaczonej dla prognozowanej wielkości rezerwy operacyjnej z uwzględnieniem całkowitego wykorzystania danego pasma ZOEBaFRRG oraz pasm ZOEBaFRRG o niższych cenach. (10) Cena danego pasma mocy ZOEBaFRRD jest sumą: (10.1) Ceny CDO pasma OEB odpowiadającego nominowanemu zakresowi aFRRD w planie BPKD-CR aktualnym w chwili wyznaczania ZOEBaFRRD; (10.2) Prognozowanej wartości ceny rezerwy operacyjnej, wyznaczonej dla prognozowanej wielkości rezerwy operacyjnej z uwzględnieniem całkowitego wykorzystania danego pasma ZOEBaFRRD oraz pasm ZOEBaFRRD o wyższych cenach. (11) Cena ofertowa mocy w ZOEBaFRRG i ZOEBaFRRD dotyczącej OREB doby handlowej d jest określana w EUR/MWh z dokładnością do 0,01 EUR/MWh i jest przeliczana z zł/MWh na EUR/MWh według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego, który został wykorzystany do wyznaczenia limitów ceny uwzględnionych w weryfikacji zgłoszeń OEB dla doby handlowej d. (12) W przypadku zmiany stanu pracy KSE lub potwierdzenia przez JG załączonych zakresów regulacji aFRRG i aFRRD w wielkościach mniejszych niż nominowane zakresy rezerw mocy JG, OSP aktualizuje ZOEBaFRRG i ZOEBaFRRD w zakresie w jakim umożliwia to platforma aFRR. (13) OSP wyznacza ZEBaFRR dla każdego OAaFRR na podstawie wartości uchybu regulacyjnego odbudowy częstotliwości wyznaczonego dla KSE zgodnie z SAFA RGCE oraz aktywowanej wartości aFRR. 10.5 Platforma IN (1) OSP uczestniczy w procesie kompensowania niezbilansowań na platformie IN na zasadach określonych w ramach wdrażania IN. (2) Proces kompensowania niezbilansowań ogranicza aktywację aFRR poprzez wymianę w czasie rzeczywistym energii niezbilansowania pomiędzy obszarami LFC, których niezbilansowanie ma przeciwny znak oraz dostępne są międzyobszarowe zdolności przesyłowe. (3) Wynik procesu kompensowania niezbilansowań na platformie IN, zgodnie z pkt (2), wpływa na ilość energii bilansującej aktywowanej z aFRR, co w konsekwencji wpływa na całkowitą ilość aktywowanej energii bilansującej oraz cenę rozliczeniową tej energii na RB.